Budestecy

Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije
Dźi do: Nawigacija, Pytać
Budestecy
němsce Großpostwitz
Budestecy na karće Sakskeje
DEC
Budestecy
Wopon
Wopon Budestec
Zakładne daty
stat Němska Němska
zwjazkowy kraj SakskaSakska Sakska
wokrjes Budyski
wysokosć 241 metrow n.m.hł.
přestrjeń 16,47 km²
wobydlerstwo 2.716 (31. dec 2015)[1]
hustosć zasydlenja 165 wob. na km²
póstowe čisło 02692
předwólba (+49) 035938
awtowa značka BZ, BIW, HY, KM
Politika a zarjadnistwo
wjesnjanosta Frank Lehmann (SW)
adresa Gmejnske naměsto 3

02692 Budestecy

webstrona grosspostwitz.de
Połoženje Budestec we wokrjesu Budyšin
Čěska Drježdźany Wokrjes Zhorjelc Wokrjes Mišno Wokrjes Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory Warnoćicy Budyšin Njedźichow Biskopicy Porchow Chrósćicy Kumwałd Zemicy-Tumicy Dobruša-Huska Halštrowska Hola Halštrow Frankenthal Hodźij Wulka Dubrawa Großharthau Großnaundorf Budestecy Wulke Rědorjecy Malešecy Haselbachtal Bukecy Wojerecy Kamjenc Kinspork Rakecy Kubšicy Łužnica Łuty Swětła Łaz Malešecy Njebjelčicy Njeswačidło Neukirch pola Kinsporka Wjazońca Hornja Hórka Ohorn Wóslink Ottendorf-Okrilla Pančicy-Kukow Połčnica Bóšicy Radeberg Radwor Worklecy Ralbicy-Róžant Ramnow Šěrachow-Korzym Smělna-Póckowy Schönteichen Sepicy Załom Sprjewiny Doł Sćenjow Wołbramecy Wachow Wóspork Wjelećin Kulow Braniborska PólskaGroßpostwitz in BZ.svg
Wo tutym wobrazu
Wobdźěłać
p  d  w
Information icon.svg
51.11666666666714.45


Budestecy (němsce Großpostwitz) su wjes a gmejna w Hornjej Łužicy, ležaca w Sprjewinym dole mjez Lubinom a Mnišoncom něhdźe sydom kilometrow južnje Budyšina.

Susodne gmejny su Kubšicy na sewjerowuchodźe, Kumwałd na juhowuchodźe, město Šěrachow-Korzym na juhu, Hornja Hórka na zapadźe a wulke wokrjesne město Budyšin na sewjerozapadźe.

Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

Ewangelska cyrkej

Prěnje historiske naspomnjenje jako Bustewitz pochadźa z lěta 1331.[2] W lěće 1413 mjenuje so wjes jako knježe sydło, ležownostne knjejstwo měješe pak znajmjeńša wot 15. lětstotka Budyska měšćanska rada. Wot toho časa su Budestecy tež wosadna wjes za wokolinu.

W 1930tych lětach zagmejnowachu so Dźenikecy, Hajnicy a Rašow (1934) kaž tež Zahor, Kózły a Chójnička (1936). 1950 přińdu Bělšecy ke gmejnje. Z komunalnej reformu 1994 dóstanu Budestecy Bónjecy a Lubjenc wot Kubšičanskeje gmejny a 1999 so Jiłocy zagmejnowachu.

Wot 1877 do 2004 mějachu Budestecy dwórnišćo při železniskej čarje Budyšin–Žandawa. Wo znowawotewrjenju čary so sčasami diskutuje.

Wobydlerstwo a rěč[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 575 wobydlerjow, z nich 432 Serbow (75 %).[3] Arnošt Černik zwěsći 1956 serbski podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 14,3 %.[4]

Po ludličenju w lěće 2011 bydlachu we wsy 1723 wobydlerjow w přerěznej starobje wot 48,1 lět (Sakska: 46,4).[5]

Budestecy, něhdyše dwórnišćo

Wjesne dźěle[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

Do Budestečanskeje gmejny słušeja slědowace wsy:

wob. přer.
staroba
♀/♂a kwocient
młodych
b
kwocient
starych
c
wosoby/
domjacnosć
Bělšecy 234 44,9 89 31 39 2,4
Bónjecy 75 44,8 103 26 34 2,3
Budestecy 1723 48,1 95 22 47 2,1
Dźenikecy 48 35,0 92 33 12 2,2
Chójnička 29 37,5 164 23 9 3,2
Jiłocy 334 48,5 99 17 36 2,5
Kózły 137 45,8 99 24 30 2,6
Lubjenc 32 48,9 146 21 47 2,1
Rašow 119 45,1 98 20 27 2,4
Zahor 92 48,7 96 20 47 2,3
gmejna 2823 47,2 96 23 42 2,2
podaća po cencusu 2011; staw: 9.5.2011[6]
a: ličba mužow na 100 žonow
b: poměr ličby wosobow pod 18 lětami k 100 wosobam mjez 18 a 65
c: poměr ličby wosobow nad 65 lětami k 100 wosobam mjez 18 a 65


Něhdyša wjes Hajnicy je mjeztym dźěl Budestec.

Wosobiny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

W Budestecach so narodźili[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

W Budestecach skutkowali[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

  • Jan Běmar (1671–1742) – duchowny a spisaćel nabožinskich spisow; 1706–42 Budestečanski farar
  • Handrij Brósk (1802–77) – duchowny a narodny prócowar; 1834–74 Budestečanski farar
  • Franc Moric Domaška (1862–1931) – farar a składnostny spisowaćel; 1902–31 w Budestecach
  • Michał Frencel (1628–1706) – farar, rěčespytny slědźer, sobuzałožer hornjoserbskeje spisowneje rěče; 1662–1706 Budestečanski farar
  • Rudolf Jenč (1903–79) – literarny historikar a rěčespytnik; 1934–40 wučer w Budestecach
  • Jan Herman Mrózak (1841–1902) – farar a kulturny prócowar; 1874–1902 w Budestecach

Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

  • Jurij Brycka: Radna wjes Budestecy. W Rozhledźe 12/1992, str. 434–437
  1. Aktualne ličby wobydlerstwa po gmejnach na statistik.sachsen.de
  2. Budestecy w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (něm.)
  3. Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954, str. 53. → wšě wjeski
  4. Ludwig Elle: Sprachenpolitik in der Lausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995, str. 244. [4146 wobydlerjow, z nich 433 dorosćenych z aktiwnymi znajomosćemi serbšćiny, 61 z pasiwnymi, 99 serbskich dźěći a młodostnych, 3553 bjez znajomosćow] → wšě wjeski
  5. Wuslědki ludličenja 2011 za Budestecy (pdf)
  6. Statistiski krajny zarjad Sakskeje: gmejna Budestecy (něm.)

Wotkaz[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

 Commons: Budestecy – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije