K wobsahej skočić

Wołbramecy

Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije
Wołbramecy
němsce Steinigtwolmsdorf
Wołbramecy na karće Sakskeje
Wołbramecy na karće Sakskeje
DEC
Zakładne daty
stat Němska Němska
zwjazkowy kraj SakskaSakska Sakska
wokrjes Budyski
wysokosć 394 metrow n.m.hł.
přestrjeń 18,03 km²
wobydlerstwo 2.582 (31. dec 2024)[1]
hustosć zasydlenja 143 wob. na km²
póstowe čisło 01904
předwólba (+49) 035951
awtowa značka BZ, BIW, HY, KM
Politika a zarjadnistwo
wjesnjanostka Kathrin Gessel (CDU)
adresa Am Markt 1
01904 Steinigtwolmsdorf
webstrona steinigtwolmsdorf.com
Nawjes z radnicu
wikidata: Wołbramecy (Q93303)
51.06666666666714.35

Wołbramecy[2] (němsce Steinigtwolmsdorf) su hornjołužiska wjes a gmejna w Budyskim wokrjesu na juhowuchodźe Sakskeje, při samej mjez z Čěskej.

Němske mjeno lěsneho łanowca woznamjenja něšto podobne kaž „sydlišćo Wołbrama na kamjentnej pódźe“.[3]

Hłowne sydlišćo Wołbramecy je so wokoło lěta 1250 załožiło; prěnje historiske naspomnjenje jako knježe sydło Stenycht Wolfersdorff běše pak hakle w lěće 1442.[4]

Wołbramecy leža we wuchodnym dźělu Sakskeje na teritoriju Hornjeje Łužicy a na samym juhu Budyskeho wokrjesa. Su něhdźe 12 kilometrow sewjerowuchodnje Neustadta, sydom kilometrow sewjernje čěskeje Lobendavy, 16 kilometrow juhowuchodnje Biskopic a něhdźe 19 kilometrow juhozapadnje wokrjesneho města Budyšina.

Južna hranica gmejny je zdobom čěsko-němska statna hranica a zhromadnje ze zapadnej gmejnskej hranicu tež historiska hranica Hornjeje Łužicy. Cyłkowna přestrjeń gmejny wučinja 18,03 km². Na juhu mjezuje z čěskimaj gmejnomaj Lobendava (wjesny dźěl Severní) a Lipová (wjesny dźěl Liščí), na wuchodźe ze Załomjom (gmejnski dźěl Wernarjecy) a z městom Šěrachow-Korzym (měšćanski dźěl Nowy Šěrachow), na sewjeru z městom Wjelećinom (měšćanskej dźělej Wjelećin a Tućicy), na sewjerozapadźe z gmejnu Wjazońcu a na zapadźe z městom Neustadt in Sachsen (měšćanski dźěl Berthelsdorf).[5]

Geomorfologisce słuša cyły teritorij gmejny k Łužiskim horam. Najwyši dypk je Motydłowska wyšina (504 m) a dalše wuznamne dypki su Hutberg (503 m), Grenzberg (480 m), Mannsberg (464 m), Vogelberg (462 m), Sydom lipow (454 m), Höllenhübel (451 m), Steinberg (445 m), Cyrkwinska hora (431 m) a druhi Steinberg (392 m).[6]

Typiska kamjenizna je granodiorit. We Wołbramecach jewitej so předewšěm małozornaty dwubłyšćinkaty granodiorit a mjenje srjedźozornateho łužiskeho granodiorita. Na mnohich městnach namakaja so žiłki dolerita a dale wustupuja na přikład hornowc, amfibolit abo šěrawc.[7]

Přewažowacy typ pódy je podzolna bruna póda a dale zastupjene su tež parabruna póda, regosol, glej abo pseudoglej.[8]

Cyła gmejna słuša k přitočnišću Łobja a tuž Sewjerneho morja. Najwuznamniša rěka je Wjazońca, do kotrejež wuliwa so wotprawa Wołbramečanska rěčka. Do wuchodneho směra ćečetej Kaltbach a Steinbergwasser, kotrejž słušatej k přitočnišću Sprjewje.

Teritorij gmejny leži w krajinoškitnej kónčinje Hornjołužiske hory. Zapadna kroma gmejny słuša k lěsnej kónčinje Hohwald.[5]

Ličba wobydlerjow gmejny ma trajnje spadowacu tendencu. Samostatne Wołbramecy docpěchu maksimalnu ličbu wobydlerjow hnydom po Druhej swětowej wójnje dla přesydlencow; w lěće 1950 mějachu 2720 wobydlerjow, w lěće 1990 pak jenož hišće 2011 wobydlerjow. Po zagmejnowanju Rynarja a Motydła stupaše ličba wobydlerjow na 3571 (lěto 2000), spadny pak wot toho časa na 2717 (31. decembra 2023).[4]

Po censusu 2022 wučini přerězna staroba wobydlerjow tehdy 50,3 lět, při čimž docpě pola žonow 51,3 lěta a pola mužow 49,3 lěta. K ewangelskemu wuznaću wuznawachu so 42,7 % wobydlerjow (w lěće 2011 bě jich 52,1 %) a katolskemu 2,7 % (w lěće 2011 bě jich 2,8 %).[9][10]

  • šulski muzej
  • cyrkej Wołbramecy z lěta 1861
  • najmjeńša chěža ze stołom w Rynarju
  • lipa Birkgutlinde, na 550 lět stara, wobjim zdónka 8,15 m
  • wjes Motydło, najwyše ležace sydlišćo Hornjeje Łužicy z wjele chěžemi ze stołom

K Wołbramečanskej gmejnje słušeja wjesne dźěle Wołbramecy, Rynar (wot 1995) a Motydło (wot 1999).[11]

Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 52 (Budyšin 1) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 156 (Budyšin I).

Gmejna leži při zwjazkowej dróze B 98 Biskopicy–Wopaka. Najbliše dwórnišćo je Wjazońca-wuchod při železniskej čarje Drježdźany–Žitawa.

  1. ↑ Aktualne ličby wobydlerstwa po gmejnach 2024; Statistiski krajny zarjad Sakskeje
  2. ↑ Filip Jakubaš: Hornjoserbsko-němski słownik. Domowina, Budyšin 1954, str. 419.
  3. ↑ Jan Meschgang: Die Ortsnamen der Oberlausitz. LND, Budyšin 1973, str. 133.
  4. 1 2 Wołbramecy w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
  5. 1 2 Sachsen: Ortsteile (němsce) Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen. Wotwołane dnja 28. awgusta 2025.
  6. ↑ Digitale Topographische Karte Sachsen 1 : 10 000 (němsce) Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen. Wotwołane dnja 28. awgusta 2025.
  7. ↑ Geologische Karte Sachsen 1 : 50 000 (němsce) Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen. Wotwołane dnja 17. septembra 2025.
  8. ↑ Bodenkarte Sachsen 1 : 50 000 (němsce) Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen. Wotwołane dnja 17. septembra 2025.
  9. ↑ Zensus 2011: Steinigtwolmsdorf. Statistische Ämter des Bundes und der Länder. Wotwołane dnja 21. oktobra 2017.
  10. ↑ Bevölkerung, Haushalte, Familien und deren Wohnsituation am 15. Mai 2022. Gemeinde Steinigtwolmsdorf (německy) Statistisches Landesamt des Freistaates Sachsen. Wotwołane dnja 30. awgusta 2025.
  11. ↑ Gemeindeverzeichnis. Landkreis Bautzen (němsce) Landesdirektion Sachsen. Wotwołane dnja 28. awgusta 2025.
 Commons: Wołbramecy – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
  • Wołbramecy w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije