Łuty

Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije
Zur Navigation springen Zur Suche springen
Łuty
Wopon
Wopon Łutow
Zakładne daty
stat Němska Němska
zwjazkowy kraj SakskaSakska Sakska
wokrjes Budyski
wysokosć 123 metrow n.m.hł.
přestrjeń 42,13 km²
wobydlerstwo 8.473 (31. dec 2017)[1]
hustosć zasydlenja 201 wob. na km²
póstowe čisło 02991
předwólba (+49) 035722
awtowa značka BZ, BIW, HY, KM
Politika a zarjadnistwo
měšćanosta Frank Lehmann (bjezstronski)
adresa Karl-Liebknecht-Str. 18
02991 Lauta
webstrona lauta.de
Połoženje Łutow w Sakskej
ČěskaDrježdźanyWokrjes ZhorjelcWokrjes MišnoWokrjes Sakska Šwica-Wuchodne Rudne horyWarnoćicyBudyšinNjedźichowBiskopicyPorchowChrósćicyKumwałdZemicy-TumicyDobruša-HuskaHalštrowska HolaHalštrowFrankenthalHodźijWulka DubrawaGroßharthauGroßnaundorfBudestecyWulke RědorjecyMalešecyHaselbachtalBukecyWojerecyKamjencKinsporkRakecyKubšicyŁužnicaŁutySwětłaŁazMalešecyNjebjelčicyNjeswačidłoNeukirch pola KinsporkaWjazońcaHornja HórkaOhornWóslinkOttendorf-OkrillaPančicy-KukowPołčnicaBóšicyRadebergRadworWorklecyRalbicy-RóžantRamnowŠěrachow-KorzymSmělna-PóckowyKamjencSepicyZałomSprjewiny DołSćenjowWołbramecyWachowWósporkWjelećinKulowBraniborskaPólskaKarta
Wo tutym wobrazu
wikidata: Łuty (Q81740)
51.4514.083333333333


Łuty (němsce Lauta)[2] su małe łužiske město na samym sewjeru sakskeho wokrjesa Budyšin. Leža južnje Čorneho Halštrowa, na južnej kromje Łužiskeje jězoriny, njedaloko Saksko-braniborskeje hranicy we wysokosći wot 123 metrow nad mórskej hładźinu. Maja něhdźe 8.500 wobydlerjow.

Wodarnja

Měšćanske dźěle[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

Łuty wobsteja ze šěsć měšćanskich dźělow: Łutow samych, Starych Łutow (Lauta-Dorf), Lubuša (Laubusch), Lipoje (Leippe), Tornowa (Torno) a Janoweho Doła (Johannisthal).

Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

Karta Łutow a jich wokoliny (1922)
Aluminijownja we Łutach (mały róžk 1989)

Prěnje historiske naspomnjenje jako Luthe[3] pochadźa z lěta 1374.

Do industrializacije w zwisku z brunicu běchu Łuty serbska holanska wjeska. We 1880tych lětach mějachu po Mukowej statistice cyłkownje 470 wobydlerjow, z kotrychž jeničce dwaj serbsce njerěčeštaj.[4] Přez razantny rozrost wjeski do industrijneho městačka a přićah němskorěčnych dźěłaćerjow z druhich kónčin so serbšćina w prěnjej połojcy 20. lětstotka spěšnje pozhubješe, tak zo zwěsći Arnošt Černik w lěće 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 0,6 %, cyłkownje 49 wot wjace hač 8000 wobydlerjow.[5]

Politika[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

Město słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 54 (Budyšin 3) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 156 (Budyšin I).

Wosobiny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

  • Korla Awgust Kubica (1842–1914) – serbski farar a Maćicar; 1871–76 z fararjom we Łutach

Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

  1. Aktualne ličby wobydlerstwa po gmejnach 2017; Statistiski krajny zarjad Sakskeje
  2. Jan Meschgang: Die Ortsnamen der Oberlausitz. LND, Budyšin 1973.
  3. Łuty w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
  4. Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954. → wšě wjeski
  5. Ludwig Elle: Sprachenpolitik in der Lausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995. [8362 wobydlerjow, z nich 24 dorosćenych z aktiwnymi znajomosćemi serbšćiny, 22 z pasiwnymi, 3 serbske dźěći a młodostni, 8313 bjez znajomosćow] → wšě wjeski

Wotkaz[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

 Commons: Łuty – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije