K wobsahej skočić

Klukšanska cyrkej

Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije
(ze strony „Klukšanska wosada” sposrědkowane)
Napohlad z juhowuchoda

Klukšanska cyrkej je ewangelski cyrkwinski twar w hornjołužiskim Klukšu. Wona słuži Klukšanskej wosadźe, kotraž je wot lěta 2022 zhromadnje z Njeswačidłom, Minakałom, Chwaćicami a Rakecami dźěl wulkowosady Hornjołužiska hola a haty.

Hač do druheje połojcy 20. lětstotka je so tam tež serbsce prědowało.

Pěskowcowy wołtar

Jedna so wo noworomanisku žurlowu cyrkej, při čimž pochadźa barokna wěža při zapadnym boku hišće wot prjedawšeho twara z lětow 1701/02. Cyrkej dósta w lěće 1893 cyłkownje nowy napohlad a nowe wuhotowanje přez twarskeho mištra Theodora Quentina, nutřka wosebje wumolowany wjerch a z drjewom wupaženu emporu. Drjewjana klětka z postawu Jana Křćenika pochadźa pak z lěta 1702. Tež pěskowcowy wołtar bu hižo w tutym lěće w Klukšanskej cyrkwi nastajeny, pochadźa pak najskerje z Drježdźanskeje cyrkwje swjateje Sofije a je najskerje dźěło Christopha Waltera II. z 1580tych lět. Drjewjana dupa nasta w lěće 1688. Při sewjernej sćěnje nadeńdźe so narowny pomnik Franca z Nostitza z lěta 1576. Dalše epitafy steja w chórje (17. a spočatk 18. lětstotka) a we wěžowej hali (16. lětstotk) kaž tež zwonka cyrkwje.

Nad wołtarjom a pod wjerchom nadeńdźe so dwurěčny napis Česć budź Bohu we wysokosći // Ehre sei Gott in der Höhe. Na kěrchowje steji němskorěčny pomnik za padnjenych Prěnjeje swětoweje wójny z Klukšanskeje wosady kaž tež rowy wjace hač 200 němskich wojakow z poslednich dnjow Druheje swětoweje wójny.

Hižo składnostnje prěnjeho pisomneho naspomnjenja Klukša w lěće 1222 naspomni so tež tamniša cyrkej, kotraž słuša tuž k najstaršim w cyłej Hornjej Łužicy. Jako wosadnej cyrkwi přisłušachu jej 14 wsow we wokolinje.

W lěće 1737 bě farar Faber tule po namjeće hrabje Friedricha Caspara z Gersdorffa załožił łaćonsku šulu, kotraž měješe serbskich hólcow z wokoliny přihotować na gymnazij. Jako Faber šěsć lět pozdźišo zemrě, přećahny šula na hrabinski hród do Delnjeho Wujězda, tola Klukšanska wosada wostanje tež dale centrum pietizma w serbskej Łužicy.

W běhu swojich stawiznow wotpali Klukšanska cyrkej znajmjeńša trójce, a to w lětach 1680, 1792 a 1830.

Wot 1832 do 1835 skutkowaše młody Handrij Zejler jako diakon w Klukšanskej wosadźe.

1951 wotmě so Serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Klukšu. W lěće 1966 měješe ewangelski časopis Pomhaj Bóh w Klukšanskej wosadźe hišće 70 abonentow.[1]

Do poměrnje wulkeje Klukšanskeje wosady słušeja nimo Klukša samoho wokolne wjeski Čelchow, Kobjelń, Kupoj, Lěskej, Lichań, Nowa Wjes/Sprjewja, Połpica, Załhow a Zdźar kaž tež ewangelski podźěl Brěmjenja a Zdźěrje.

dobamjenoródna wjesžiwjenske datypřispomnjenja
1614–1633Handrij Kocor
(Andreas Garzer abo Kazor, Katzer)		Njezdašecy1580–1633do toho w Michałskej wosadźe (2. městno); prěni ewangelski farar w Klukšu
1633–1647Daniel Běrlink
(Daniel Bierling)		Hućina1586–1647do toho w Hućinje
1647–1675Balthasar NeumannWojerecy1609–1677do toho w Hućinje; złoži 1675 zastojnstwo
1675–1679Pawoł PrätoriusNjeswačidło1650–1709do toho w Njeswačidle, po tym diakon při Budyskej cyrkwi swj. Pětra
1680–1692Christian Senzel1644–1692do toho w Minakale
1693–1731Jan Kaspar Faber
(Johann Kaspar Faber)		Łuty1652–1731
1731–1748Kryšan Bjedrich Faber
(Christoph Friedrich Faber)		Bukow pola Rólan1682–1748syn předchadnika; do toho tule diakon
1748–1763Jan Bohuměr Kühn
(Johann Gottfried Kühn)		Budyšin1706–1763do toho tule diakon
1764–1769Michael Friedrich FranzHamburg1720–1769do toho tule diakon
1770–1800Jan Bjenada
(Johannes Benade)		Budyšin1715–1800do toho w Minakale
1800–1832Jurij Hajnik
(Georg Hennig)		Wjelećin1765–1832do toho tule diakon
1834–1878Korla Bohuwěr Konik
(Karl Traugott Kanig)		Bukecy1804–1878do toho w Delnim Wujězdźe
1879–1915Božidar Běrnik
(Theodor Birnich)		Šćeńca1850–1915do toho tule diakon
1915–1926Curt HandrikRudej1885–1962do toho we Łupoji a po tym w Poršicach
1926–1951Jan Křižan
(Johannes Zieschang)		Hodźij1880–1959do toho w Doninje (3. městno); potom na wuměnk
1951–1965Awgust Meltka
(August Meltke)		Rakojdy1910–1974do toho w Frankenthalu; po tym w Pötschau pola Lipska
1966–1976Pawoł WirthPoršicy* 19401976 wotchad do zapada
1977–Wolfgang Leßmann1932–2015do toho we Wulkim Šunowje

Wirth bě posledni serbski farar a wopušći wosadu w lěće 1976 dla wusydlenja do zwjazkoweje republiki. Serbske bože słužby wotměwachu so hdys a hdys hišće hač do lěta 1987 z serbskimi fararjemi susodnych wosadow.

  • Cornelius Gurlitt: Klix. W: Beschreibende Darstellung der älteren Bau- und Kunstdenkmäler des Königreichs Sachsen. 31. Zwjazk: Amtshauptmannschaft Bautzen (I. Teil). C. C. Meinhold, Dresden 1908, str. 118–128. (wobšěrne wopisanje)
  • Oberlausitzer Heide- und Teichlandschaft (= Werte der deutschen Heimat. Zwjazk 67). 1. nakład. Böhlau, Köln/Weimar/Wien 2005, ISBN 978-3-412-08903-0, str. 288.
  1. ↑ Z wosadow. Pomhaj Bóh 2/1967, str. 3
 Commons: Klukšanska cyrkej – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
51.26353314.524485
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije