Hrodźišćo (Wóspork)

Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije
Zur Navigation springen Zur Suche springen
Hrodźišćo
Gröditz
město: Wóspork
zagmejnowanje: 1994
wobydlerstwo: 246 (31. decembra 2016)[1]
přestrjeń: 5,06 km²
wysokosć: 165–195 metrow n.m.hł.
51.20722222222214.623333333333165–195
póstowe čisło: 02627
předwólba: 035876
wotwodźene
słowa:
wobydler/ka:
Hrodźišćan/-ka
adjektiw:
Hrodźišćanski
skłonowanje:
Hrodźišća, Hrodźišću, Hrodźišćo, Hrodźišćom, w Hrodźišću
Hród z lěta 1738

Hród z lěta 1738

wikidata: Hrodźišćo (Q160613)

Hrodźišćo (w narańšim dialekće Hrošć; němsce Gröditz) je hornjołužiska wosadna wjes z 246 wobydlerjemi[2] we wuchodźe sakskeho wokrjesa Budyšin. Słuša z lěta 1994 k městu Wóspork; hač do toho bě Hrodźišćo samostatna gmejna z wjesnymi dźělemi Chortnicu, Wichowymi a Wuježkom.

Wjes leži wokoło 15 kilometrow wuchodnje wokrjesneho města Budyšin wyše rěki Lubaty, kotraž přeběži tu znatu Hrodźišćansku skału. Srjedźišćo wsy bu załožene w formje kulowca. Susodne wjeski su Zubornica w sewjeru, Hbjelsk w sewjerowuchodźe, Wuježk we wuchodźe, Wichowy na tamnym boku skałe w juhowuchodźe, Njechorń w juhozapadźe, kaž tež Chortnica a Brězecy w sewjerozapadźe.

K Hrodźišćanskej ewangelskej wosadźe słušeja cyrkwje w Budyšinku, Barće, Wósporku, Poršicach, Kotecach a Hrodźišću.

Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

Powětrowy wobraz Hrodźišća

Wjes naspomni so k prěnjemu razej pisomnje w lěće 1222 pod mjenom Gradis („hród“ resp. „hrodźišćo“) a přisłuša tuž najstaršim hornjołužiskim městnam.[3] Hrodźišćanske hrodźišćo na wuběrnym stejišćo nad Lubatu słužeše pak hižo dawno jako wućek. Tež swójsku cyrkej měješe Hrodźišćo hižo do 15. lětstotka; ležownostne knjejstwo wukonješe ryćerkubło we wsy samej.

Wot lěta 1903 měješe Hrodźišćo zastanišćo při železniskej čarje Lubij–Bart, kotraž so 1906 hač do Radworja podlěši, hdźež bě z čaru Budyšin–Wojerecy zwjazana. W lěće 1972 bu wosobowy wobchad zastajeny a 1973 so čara mjez Lubijom a Bartom zawrě.

W juniju 1921 załožichu Serbja z Hrodźišća a wokoliny serbske towarstwo „Zerja“ z předsydu Janom Róžu z Chortnicy.

Wobydlerstwo[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

Kónc 19. lětstotka bě w Hrodźišću po podaćach Arnošta Muki 390 wobydlerjow žiwe, mjenujcy 338 Serbow (87 %) a 52 Němcow.[4] Tehdy so wjes na wuchodnej kromje serbskeho sydlenskeho rumje namakaše. Rěčna změna k němčinje so hłownje hižo w prěnjej połojcy 20. lětstotka wotmě. Arnošt Černik zwěsći 1956 serbski podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 32,3 %.[5]

Wosobiny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]


Literatura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

  • Christa Kämpfe, Trudla Malinkowa: Gröditzer Geschichten. Spiegel eines Wandels. Lusatia-Verlag, 2014.
  • Gröditz/Hrodźišćo. W: Oberlausitzer Heide- und Teichlandschaft (= Werte der deutschen Heimat. Zwjazk 67). 1. nakład. Böhlau, Köln/Weimar/Wien 2005, ISBN 978-3-412-08903-0, str. 346–348.
  • Trudla Malinkowa: Zur Veränderung der nationalen Struktur in der Kirchgemeinde Gröditz in den Jahren von 1881 bis 1940. Lětopis B 35 (1988), str. 58–84.

Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

  • Trudla Malinkowa: Hrodźišćo. W Rozhledźe 6/1994, str. 206–209
  1. staw: 31. decembra 2016; podaća Wósporskeho měšćanskeho zarjadnistwa
  2. staw: 31. decembra 2016; podaća Wósporskeho měšćanskeho zarjadnistwa
  3. Hrodźišćo w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
  4. Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954, str. 53. → wšě wjeski
  5. Ludwig Elle: Sprachenpolitik in der Lausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995, str. 244. [802 wobydlerjej, z nich 168 dorosćenych z aktiwnymi znajomosćemi serbšćiny, 31 z pasiwnymi, 60 serbskich dźěći a młodostnych, 543 bjez znajomosćow] → wšě wjeski

Wotkaz[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

 Commons: Hrodźišćo – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije