Wulke Ždźary

Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije
Dźi do: Nawigacija, Pytać
Wulke Ždźary
Groß Särchen
gmejna: Łaz
zagmejnowanje: 1995 (do Hórnikečanskeho jězora)
wobydlerstwo: 1.120 (31. decembra 2016)[1]
přestrjeń: 10,27 km²
wysokosć: 128 metrow n.m.hł.
51.36693114.307149128
póstowe čisło: 02999
předwólba: 035726
wotwodźene
słowa:
wobydler/ka:
Zdźarowčan/ka
adjektiw:
Zdźarowski
skłonowanje:
Wulkich Ždźar(ow), Wulkim Ždźaram, Wulke Ždźary, Wulkimi Ždźarami, we Wulkich Ždźarach
Zdźarowska cyrkej

Zdźarowska cyrkej

Wobdźěłać
p  d  w
Information icon.svg

Wulke Ždźary (němsce Groß Särchen, hornjoserbsce tež Wulke Zdźary[2], prjedy jenož Ždźary) su hornjołužiska wjes w Budyskim wokrjesu, kotraž wot lěta 2005 k Łazej słuša.

Krabatowa postawa we Wulkich Zdźarach

Geografija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

Wulke Ždźary leža w zapadnym dźělu gmejny Łaz južnje Hórnikečanskeho jězora při rěce Čornicy. Sewjerozapadnje Wulkich Ždźarow leži město Kulow a runje přez wsu wjedźe zwjazkowa dróha 96 z Wojerec do Budyšina.

Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

Prěnje historiske naspomnjenje je z lěta 1374 (von der Zore).[3]

Wot 1691 hač do swojeje smjerće w lěće 1704 bě chorwatski połkownik Janko Šajatović knjez nad Wulkimi Zdźarami. Wón je historiski zakład serbskeje powěsćoweje postawy dobreho kuzłarja Krabata.

Wot lěta 1908 měješe wjes zastanišćo při železniskej čarje Budyšin–Wojerecy. W lěće 1999 bu wosobowy wobchad zastajeny a 2001 so čara zawrě.

Wobydlerstwo a rěč[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

Po statistice Arnošta Muki mějachu Wulke Zdźary we 1880tych lětach cyłkownje 519 wobydlerjow, z nich 510 Serbow a jenož dźewjeć Němcow.[4] W cyłej Zdźarowskej wosadźe chodźachu tehdy 2120 wosadnych k serbskej a jenož pjećo k němskej spowědźi.[5]

Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 serbski podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 33,9 %.[6]

Wosobiny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

  • Jan Ćichor (1630–1669) – farar, magister a přełožer; narodźeny w Zdźarach
  • Bjedrich August Bergan (1824–1901) – farar a zakitowar serbstwa; 1852–98 we Wulkich Zdźarach
  • Oswald Mrózak (1845–1934) – farar a nabožinski prócowar; narodźeny w Zdźarach
  • Jurij Mucha (1860–1934) – chěžkar, serbski braška, ludowy spisaćel; narodźeny w Zdźarach
  • Pawoł Wićaz (1900–1965) – wučer, kulturny historikar, lektor, awtor; narodźeny w Zdźarach
Powětrowy wobraz Wulkich Zdźar

Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

  1. staw: 31. decembra 2016; Podaća gmejnskeho zarjada Łaz
  2. Walter Wenzel: Oberlausitzer Ortsnamenbuch (2008), ISBN 978-3-7420-2067-3 (němsce)
  3. Wulke Ždźary w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
  4. Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954, str. 90. → wšě wjeski
  5. Arnošt Muka: Statistika Łužiskich Serbow. Budyšin 1884–86, str. 177
  6. Ludwig Elle: Sprachenpolitik in der Lausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995, str. 249. [1247 wobydlerjow, z nich 265 dorosćenych z aktiwnymi znajomosćemi serbšćiny, 61 z pasiwnymi, 97 serbskich dźěći a młodostnych, 824 bjez znajomosćow] → wšě wjeski

Wotkaz[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

 Commons: Wulke Zdźary – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije