Pad (tež kazus) je w gramatice fleksiska kategorija nomena (=deklinacija). Z nim pokaza nomen swoju funkciju znutřka zmysłoweho zwiska sady. W morfologiji je kazus morfologiska kategorija, kotraž je přez system na sebi napřećo stejacych formowych rjadow woznamjenjowany, při tym tute formy poćah předmjeta k druhim předmjetam w dokładnej situaciji wróći. Typisce njese słowo jenož jeničke kazusowe markěrowanje, w někotrych rěčach tola eksistuja tež słowa z dwěmaj a wjace kazusowymi markěrowanjemi .
Pomjenowanje kazus etymologisce wot grjekskeho gramatikarja Dionysios Thrax wróćo chodźe. Wón je nomeny jako wot werba wotpadowacy (němsce 'abfallend' ('abhängig')) wopisował a woznamjenjował tutón proces jako ptosis (πτῶσις) 'pad'. Přejimanje zapřijeća łaćonšćiny je hač dźensniša wobchowało.
Kazusy w Hornjoserbšćinje [wobdźěłać]
Hornjoserbšćina ma sydom kazusow (padow):
Kazusy w Delnjoserbšćinje [wobdźěłać]
Delnjoserbšćina ma jenož šěsć kazusow, dokelž wokatiw faluje.
Kazusy w słowjanskich rěčach [wobdźěłać]
Ličba kazusow je zdźěla rozdźělna we słowjanskich rěčach, dokelž Bołharšćina a Makedonšćina wjace nimatej kazusy při nomenach, ale małe kazusy při pronomenach. Wšě druhe rěče maja šěsć abo sydom kazusow.
Prasłowjanska rěč je sydom kazusow měła.
Zapadosłowjanske a wuchodosłowjanske rěče maja rozdźěl mjezy mjechkej a twjerdej deklinaciju, ale w južnosłowjanskich rěčach tutón rozdźěl wjace njeeksistuje.
Kazus w Indoeuropskich a druhich rěčach [wobdźěłać]
Indoeuropske znaješe wosom abo dźewjeć kazusow:
Z toho nastawane rěče (baltiske, słowjanske rěče, ale tež Łaćonšćina abo Stara grjekšćina) su tute dospołnje abo jenož zdźěla wobchowowałe (zdźěla z druhimi mjenami). Tež němčina měješe před 1.000 lětami hišće instrumental.
Njeindoeuropske rěče (na př. finougriske) znaja zdźěla jasnje wjace kazusow. W finšćinje su na přikład pjatnaće, w madźaršćinje wósomnaće.
Tola je prawje ćežke dać zapřijeću powšitkownopłaćacu definiciju. Někotre fachowcy dwělować na čim, zo wón so na wšě rěče (na př. Jendźelšćina abo madźaršćina) nałožować hodźi.
Kazus w rěčach swěćow [wobdźěłać]
| Kazus |
woznam |
přikład |
rěče (přikłady) |
| Abesiw |
njepřitomnosć wot něčeho |
bjez wučerja |
madźaršćina, finšćina, estišćina |
| Ablatiw (2) |
preč pohibowanje |
preč wot wučerja |
madźaršćina, finšćina, estišćina, turkowšćina |
| Ablatiw (1) |
njedirektny pad |
wučerja nastupajo |
Sanskrit, łaćonšćina |
| Absolutiw |
Subjekty intransitiwnych werbow; Objekty transitiwnych werbow |
wučer resp. wučerja |
Ergatiwne rěče |
| Adesiw |
blisko při |
při wučerju |
madźaršćina, finšćina, estišćina, litawšćina (něhdy) |
| Akuzatiw |
direktny objekt |
wučerja, dub |
wjele indoeuropskich rěčow, arabšćina, madźaršćina, Esperanto |
| Allatiw abo direktiw |
připohibanje |
k wučerjej |
Baskišćina, madźaršćina, finšćina, estišćina, Litawšćina (něhdy), tibetišćina |
| ekwatiw |
přirunanje |
kaž wučer |
sumerišćina |
| datiw |
směr abo adresat; njedirektny objekt |
wučerjej |
wjele indoeuropskich rěčow, madźaršćina, turkowšćina |
| delatiw |
preč pohibowanje dele z čeho |
dele z łódźe |
madźaršćina |
| delimitatiw (lokalny genitiw) |
městna přisłušnosć |
wučerja, k wučerjej słušacy |
Baskišćina |
| derivatiw |
pochad |
Hamburgowy wučer |
Turkowšćina |
| elatiw |
won pohibowanje |
won z doma |
madźaršćina, finšćina, estišćina |
| ergatiw |
Subjekt, kotryž transitiwny werb wuwjedźe |
wučer (twori dom...) |
Baskišćina, Samoanišćina, Tibetišćina, Inuktitut |
| esiw |
markěrowanje stawa |
jako wučer |
Finšćina, estišćina, Samiske rěče |
| genitiw |
wobsydstwo, poćah |
wučerja |
wjele indoeuropskich rěčow, arabšćina, tibetišćina(?) |
| ilatiw |
nutř pohibowanje |
do doma |
madźaršćina, finšćina, estišćina, samiske rěče, litawšćina |
| inesiw |
nutřka |
w domu |
Baskišćina, madźaršćina, finšćina, estišćina, litawšćina |
| instruktiw (1) |
wasnje |
z pomocu wučerja |
Finšćina |
| instrumental abo instruktiw (2) |
markěrowanje wužića |
z wučerjom |
Sanskrit, słowjanske rěče, Baskišćina, finšćina, madźaršćina |
| komitatiw |
hromadźe z |
z wučerjom |
Baskišćina, estišćina, madźaršćina, tibetišćina, finšćina, samiske rěče |
| lokatiw |
městno |
na domu |
Sanskrit, słowjanske rěče, letišćina, tibetišćina, samiske rěče, turkowšćina |
| nominatiw |
subjekt |
wučer |
wšitke indoeuropske rěče, arabšćina, madźaršćina, finšćina, estišćina, samiske rěče |
| oblikwus |
Umfassend?? |
nastupajo wučerja |
Zazaki, Kurmandźišćina, Stara francošćina, jendźelšćina |
| partitiw |
mnóstwo |
??an Lehrern |
Baskišćina, finšćina, estišćina |
| perlatiw |
pohibowanje přez něčo |
přez dom |
Tocharišćina |
| posesiw |
wobsydstwo |
słušejo wučerja |
Baskišćina |
| postpozicional |
kazus před postpozicijemi |
|
Hindi |
| prepozitiw |
kazus po prepozicijach |
|
Rušćina |
| prolatiw (1) |
pohibowanje na powjerchu |
přez dom |
estišćina |
| prolatiw (2) |
za abo město |
za wučerja |
Baskišćina |
| sublatiw |
pohibowanje na něčo |
na łódź |
madźaršćina |
| superesiw |
pozicija na |
na łódźi |
madźaršćina |
| tendencial |
zaměr pohibowanja |
w zaměrje wučerja |
Baskišćina |
| terminatiw |
kónc pohibowanja abo časa |
hač do wučerja |
Baskišćina, estišćina, tibetišćina |
| translatiw |
změna stawa |
k wučerjej |
madźaršćina, finšćina, estišćina |
| wokatiw |
zarěčenje |
(knjezo) wučerjo! |
Sanskrit, łaćonšćina, rumunšćina, grjekšćina, Štokawišćina, Čěšćina, pólšćina, ukrainšćina, iršćina, serbšćina |
