Haslow

Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije
Dźi do: Nawigacija, Pytać
Haslow
Dreikretscham
Haslow na karće Hornjeje Łužicy
DEC
Haslow
gmejna: Hodźij
zagmejnowanje: 1936 (do Baćonja)
wobydlerstwo: 72 (31. decembra 2016)[1]
wysokosć: 164 metrow n.m.hł.
51.22111111111114.313055555556164
póstowe čisło: 02633
předwólba: 035930
Wuchodny wjesny dźěl z kamjentnym křižom

Wuchodny wjesny dźěl z kamjentnym křižom

Wobdźěłać
p  d  w
Information icon.svg

Haslow (němsce Dreikretscham) je wjes we wuchodosakskim Budyskim wokrjesu a słuša ke gmejnje Hodźij. Wjes leži 173 m nad mórskej hładźinu při rěce Čornicy.

Geografija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

Wjeska leži we łučinje Čornicy na woběmaj bokomaj rěčki při městnje hač do 16. lětstotka najwažnišeho broda wikowanskeje dróhi Via regia. Susodne wsy su Wutołčicy w sewjeru, Łahow w sewjerowuchodźe, Sulšecy w juhu a 40 metrow wyše ležacy Baćoń w zapadźe.

Historiske serbske mjena
lěto mjeno
1617 Haßlow
1684 z Haslowa
1700 Zikorczmy alias Haßlow
1800 Haßlow
1843/66 Haslow

Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

Haslow na karće z lěta 1884

Prěnje historiske naspomnjenje jako Dryekreczim villa je z lěta 1390. Němske wjesne mjeno poćahuje so na eksistencu třoch korčmow při wažnym brodźe přez Čornicu, w kotrychž móžachu wikowarjo při wulkej wodźe wotpočować. Ležownostne knjejstwo w Haslowje mějachu drje tři ryćerkubła, kiž chcychu wobhospodarjeć kóžde swójski hosćenc. Serbske mjeno pochadźa wot němskeho słowa hasel („lěska“) a přiwěška -lō („kerki, lěsk“) respektiwnje -lā („łuža“) a woznamjenja potajkim „sydlišćo při lěskowej rěčce“ (Čornicy).[2]

Wjetši dźěl wjeski bě Sulšečanskemu ryćerkubłu podstajeny, w lěće 1777 nimo toho tež ryćerkubła z Bolborc, Łahowa a Wutołčic kaž tež Budyske krajne bohotstwo a rada města Budyšina podźěle Haslowa wobsedźachu. Swójske ryćerkubło Haslow ženje njeměješe.

Bizoldec hosćenc w Haslowje

Wot něhdyšich třoch korčmow je Bizoldec (něhdy Měrćinkec) jako jenička we wsy wostała. Nad durjemi pokaza lětoličba 1702 na kup korčmy přez Bolborčanske ryćerkubło.

Hač do lěta 1936 bě Haslow samostatna gmejna, potom so do Baćonja zagmejnowa, z kotrymž w lěće 1962 do Prěčec přińdźe.

Towarstwa[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

W lětomaj 1848/49 wobsteješe w Haslowje Serbske burske towarstwo, kotrež měješe kónc lěta 1849 wjace hač sto čłonow. Předsyda bě ratar Jan Wróbl ze Zarěča. Po zakazu Zjednoćenych serbskich towarstwow ze strony wyšnosće zhubi 1850 zakład swojeje dźěławosće.[3]

W lěće 1922 załoži so w Haslowje kolesowarske towarstwo „Błysk“, kotrež bu w septembrje 1923 přemjenowane na Serbske kołojězdne towarstwo Błysk. W lěće 1938 so jeho dźěławosć zakaza.[4] Jeho chorhoj so zhubi a bu hakle w lěće 1994 zaso namakana. Dźensa nadeńdźe so w Budyskim Serbskim muzeju.

1924 załoži Pawoł Wirth ze Stróže (znaty tež jako „Kanalowy Wirth“) w Haslowje Čołmowarske towarstwo Žołma, kotrež wobsteješe jenož krótki čas a měješe spěchować čołmikowanje na Čornicy mjez Sulšecami a Haslowom.

Wot meje 1929 měješe Haslow tež swójsku Sokołsku jednotu z něhdźe 20 čłonami.[5]

1934 wotmě so schadźowanka serbskich studentow we wsy při Čornicy a w lěće 2015 hłowna zhromadźizna Domowiny.

Wobydlerstwo[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

Podaća po cencusu 2011; staw: 9.5.2011[6] Haslow gmejna
ličba wobydlerjow 74 3203
ličba domjacnosćow 25 1336
wosoby na domjacnosć 3,0 2,4
swójby 24 1024
bydlenske twarjenja 21 1030
bydlenska přestrjeń na wosobu (m²) 39,3 42,3
přerězna staroba w lětach 43,3 45,8
kwocient młodostnycha 33 % 23 %
kwocient starychb 43 % 36 %
podźěl prózdne stejacych bydlenjow 3,8 % 6,7 %
a: poměr ličby wosobow pod 18 lětami k 100 wosobam mjez 18 a 65
b: poměr ličby wosobow nad 65 lětami k 100 wosobam mjez 18 a 65

Po Mukowej statistice měješe Haslow we 1880tych lětach 72 wobydlerjow, mjez nimi 71 Serbow a jenož jedyn Němc.[7] Hač do dźensnišeho so we wjesce serbuje.

W lěće 1925 bě mjez 87 Haslowčanami 78 katolskich a dźewjeć ewangelskich. Katolscy wěriwi słušachu ze starodawna ke Chróšćanskej wosadźe a chodźa wot lěta 1887 do Baćonskeje cyrkwje. Ewangelscy wobydlerjo přisłušeja z lěta 1809 k Njeswačanskej wosadźe, do toho k Hodźijskej.

Zajimawostki[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

We wuchodnym wjesnym dźělu so njedaloko mosta kamjentny křiž ze zaškrabanym mječom namaka. Po powědkach spomina na tule padnjeneho francoskeho oficěra, je pak prawdźepodobnje starši.

Wosobiny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

  • Jurij Bjermich (1884–1953), žiwnosćer a předsyda Łužiskeho burskeho zwjazka; rodźeny a zemrěty w Haslowje
  • Jan Knebel (1903–62), skałar a funkcionar dźěłaćerskeho hibanja; rodźeny w Haslowje

Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

  • Haslow w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (něm.)
  • Westliche Oberlausitz zwischen Kamenz und Königswartha (= Werte unserer Heimat. Zwjazk 51). Dreikretscham. nakład. Akademie Verlag, Berlin 1990, ISBN 3-05-000708-7, str. 188sl.
  • Cornelius Gurlitt: Dreikretscham. W: Beschreibende Darstellung der älteren Bau- und Kunstdenkmäler des Königreichs Sachsen. 31. Zwjazk: Amtshauptmannschaft Bautzen (I. Teil). C. C. Meinhold, Dresden 1908, str. 55.
  1. staw: 31. decembra 2016; Podaća gmejnskeho zarjada Hodźij
  2. Ernst Eichler, Hans Walther: Historisches Ortsnamenbuch von Sachsen. Zwjazk I, Akademie Verlag, Berlin 2001, str. 214sl.
  3. Siegmund Musiat: Sorbische/wendische Vereine 1716–1937. Ein Handbuch. [=Spisy serbskeho instituta, zwjazk 26] Domowina-Verlag, Bautzen 2001, str. 110sl..
  4. Siegmund Musiat: Sorbische/wendische Vereine 1716–1937. Ein Handbuch. [=Spisy serbskeho instituta, zwjazk 26] Domowina-Verlag, Bautzen 2001, str. 392sl..
  5. Siegmund Musiat: Sorbische/wendische Vereine 1716–1937. Ein Handbuch. [=Spisy serbskeho instituta, zwjazk 26] Domowina-Verlag, Bautzen 2001, str. 442.
  6. Statistiski krajny zarjad Sakskeje: gmejna Hodźij (něm.)
  7. Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954, str. 52. → wšě wjeski

Wotkaz[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

 Commons: Haslow – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije