Sokolnik

Sokolnik Valtenberg
wysokosć	586,4 m
kraj	Sakska, Němska
masiw	Łužiske hory
kamjenizna	granodiorit, dolerit, křemjeń
Sokolnik na karće Sakskeje DEC

51.07514.278333333333

Sokolnik (němsce Valtenberg) je z 586 metrami najwyše wuhorbjenje Łužiskich horow w Sakskej Hornjej Łužicy. Wjeršk hory leži w gmejnje Wjazońcy. Geologisku podłohu tworja přewažnje dwubłyšćinkaty granodiorit, łužiski granodiorit a dolerit a wustupuja tež železowe rudy abo křemjeń. W starym podkopku na južnej skłoninje wužórli so rěčka Wjazońca, kotraž so pola Pěrna do Łobja wuliwa. Na wjeršku steji wuhladna wěža krala Jana z lěta 1857 z hosćencom a hórsku kapałku.

Mjeno

Hora naspomni so prěni króć pisomnje w Hornjołužiskej hraničnej lisćinje z lěta 1241, hdźež mjenuje so Isenberch. Mjeno pochadźa wot srjedźowysokoněmskeho słowa Isen (železo) a woznamjenja tuž Železna hora. Wot 18. lětstotka wužiwaše so za horu němske mjeno Falkenberg (Falke = sokoł, Berg = hora), z kotrehož so poněčim wuwi dźensniše mjeno Valtenberg. Serbske mjeno Sokolnik ma samsny woznam. Mjeno Valtenberg bu w běhu 19. lětstotka tež mylnje wot muskeho mjena Valentin abo słowjanskeho boha Swantowita wotwodźowane.

Přirodne poměry

Połoženje

Hora leži na teritoriju zwjazkoweho kraja Sakskeje při hranicy wokrjesow Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory a Budyšin. Sewjerozapadne hač wuchodne skłoniny a wjeršk słušeja ke gmejnje Wjazońcy, sewjerozapadne hač juhozapadne skłoniny ke gmejnje Smělna-Póckowy (gmejnski dźěl Póckowy) a juhozapadne hač wuchodne skłoniny k městu Neustadt w Sakskej (měšćanski dźěl Berthelsdorf). Najbliši sydlišćo je Wjazońca (něhdźe 2,5 kilometrow). Sokolnik je dźěl lěsneje kónčiny Hohwald a zdobom jeje najwyši dypk.

Geomorfologija

Sokolnik je 586 metrow wysoki krótki hórski chribjet. Hora přisłuša sakskemu dźělej Łužiskich horow, hdźež je najwyša hora a pjata najwyša hora w cyłych Łužiskich horach, a tež jich mesogeochorje Sewjerne hornjołužiske hory. Zdobom je wón najwyša hora Budyskeho wokrjesa. Najbliše pomjenowane hory su Dawidowa hórka (420 m) 1,7 kilometrow sewjerowuchodnje, Lipowa hora (459 m) 2,1 kilometer sewjerowuchodnje, Vogelberg (462 m) 2,6 kilometrow wuchodnje, Goldberg (472 m) 2,9 kilometrow juhowuchodnje, Bukowa hora (512 m) 3,1 kilometer juhowuchodnje, Angstberg (519 m) 1,3 kilometry južnje, Rückenberg (479 m) 1,9 kilometrow zapadnje a Steinberg (321 m) 2 kilometraj sewjerozapadnje.

Geologija a pódy

Sewjerozapadne skłoniny a wjeršk Sokolnika wobsteja z dwubłyšćinkateho granodiorita a zbytk geologiskeje podłohi twori łužiski granodiorit. Wobě kamjeniznje stej přez 500 milionow lět starej, při čimž je dwubłyšćinkaty granodiorit starši. Łužiski granodiorit ma srjedźne zorna, šěromódru barbu a wobsteji z běłych žiwcow, šěromódreho křemjenja, ćmoweje błyšćinki (biotita) a čorneho amfibola. Přećiwo tomu ma dwubłyšćinkaty granodiorit drobna zorna, zwjetša je šěry a wobsteji tež z běłych žiwcow, šěromódreho křemjenja, ćmoweje błyšćinki (biotita) a tež swětłe błyšćinki (muskovita). Rozprochnawjene granodiority maja brunu hač zerzawu barbu. Husto namakaja so w nich xenolity šěrawcoweho hornowca a žiłki granodioritoweho porfyra. Granodioritowu podłohu myla žiłki dolerita, kotrež su něhdźe 450 milionow lět stare. Dolerit je čornoběły, ma srjedźne zorna a jeho najwjetši žiłka ćehnje so do juhowuchodneho směra we wysokosći wot 560 do 520 metrow. Dale so na Sokolniku namakaja žiłowy křemjeń, bazanit a hematit (krejowc), kotryž so tu hižo wot srjedźowěka wudobywaše.

Najbóle rozšěrjeny typ pódy je podzolna bruna póda. Podłu rěčkow namakaja so glej hač koluvisol, ewentualnje pseudoglej. Na zapadnej skłoninje jewi so tež niłke bahno.

• 
  Łužiski granodiorit
• 
  Dwubłyšćinkaty granodiorit
• 
  Granodioritowy porfyr
• 
  Dolerit
• 
  Křemjeń
• 
  Granodiorit z hematitom
• 
  Bazanit

Wodźizny

Žórło Wjazońcy

Granodiorit, kotryž leži w podłoze Sokolnika, twori wjele puklinow. W nich so hromadźi woda, kotraž je žórło mnohich rěčkow. Nimale cyła hórka słuša k přitočnišću Wjazońcy, kotraž so wužórli njedaloko wjerška w starym podkopku we wysokosći 515 metrow. Z hory ćeče najprjedy do južneho a po tym do wuchodneho směra a w Pěrnje so wuliwa wotprawa do Łobja. W dole mjez Sokolnikom a Vogelbergom so wužórli Rotes Floß, kotryž je lěwy přitok Wjazońcy. Na zapadnej skłoninje so wužórli rěčka Wiedwasser, kotraž je tohorunja lěwy přitok Wjazońcy. W dole mjez Sokolnikom a Angstbergom južnje pod horu so wužórli Lohbach. Tutón słuša k přitočnišću Polnicy, do kotrejež so wuliwa w Neustadće w Sakskej. Wšitke rěčki słušeja tuž k přitočnišću Łobja a z tym Sewjerneho morja.

Klima

Na Sokolniku njeje žana stajna wjedrowa stacija (najbliša je w Załomju), čehoždla trochuja so klimowe daty na zakładźe połoženja a wysokosće. Hora słuša do klimoweho typa włóžne delnje hory, za kotrež su charakteristiske temperatury wot 6,5 do 7,2 °C a spadki wot 750 do 900 milimetrow wob lěto. Přerězna lětna temperatura powětra wučinja hladajo na wysokosć 5,8 °C, štož je wjace hač 1 °C niže hač zwučene we Łužiskich horach. Najćopliši měsac je přerěznje julij a najzymniši januar. Přerězne lětne spadki su hladajo na wysokosć wyše hač we wokolinje a docpěwaja hódnoty 950 milimetrow. Wegetaciska perioda traje něhdźe 210 dnjow. Wětřik duje přewažnje ze zapada.

Rostlinstwo

Přewažna wjetšina Sokolnika je z hospodarskim jehlinowym abo měšanym lěsom porosćena. Potencielna přirodna wegetacija, kotraž so wot 18. lětstotka přeměni, je bukowina z přewahu bukow, jědlow a lipow. Najbóle rozšěrjeny jehlinowc je wšědny šmrěk (Picea abies), mjenje zastupjeny je europski larik (Larix decidua) a prěnjotna běła jědla (Abies alba) je so nimale zhubiła. Najbóle zastupjeny lisćowc je lěsny buk (Fagus sylvatica) a dale wustupuja wšědna jaseń (Fraxinus excelsior), hórski wjaz (Ulmus glabra) a čećikaty (Quercus petraea) a šiškaty dub (Quercus robur). Mjez kerkami je rozšěrjeny ćernjowc (Rubus), wot kotrehož jewi so něhdźe 20 družin. Ze zelow su wšědna čornica (Actaea spicata), zažny łyknowc (Daphne mezereum), hórski rozraz (Veronica montana), wulka kuzłarnička (Circaea lutetiana), mała kuzłarnička (Circaea alpina), srěnja kuzłarnička (Circaea x intermedia), hajowy staršik (Senecio nemorensis), blakaty klep (Arum maculatum), běła zubica (Dentaria enneaphyllos), wšědna štwórica (Paris quadrifolia), čerwjeny naporst (Digitalis purpurea) abo kwětkata kokorička (Polygonatum multiflorum) zastupjene. Rozšěrjene trawy su lěsna dornica (Festuca altissima), lěsna pjerchowanka (Milium effusum), wisaty paćernik (Melica nutans), drobny paćernik (Melica uniflora) a (Hordelymus europaeus). Při nadrobnym přeslědźenju sewjerneje skłoniny zličichu 10 družin paproćiznow, 54 družin lapkojtych mochow, 75 družin bahnjowkow, 27 družin křemjenčkow a 75 družin mochow, z kotrychž je zajimawy rědki swěćacy moch (Schistostega pennata). Z lišawow je rozšěrjeny (Chrysothrix chlorina). Sewjernje pod horu namaka so wobšěrna wólšina (1,5 hektara), w kotrejž rostu bahnojty paproć (Thelypteris palustris) abo rozlatčena rězna (Carex paniculata).

Zwěrinstwo

Družinowa składba tudyšeje fawny ma přewažnje lěsny charakter a wustupuja tu družiny zwučene w druhich dźělach Łužiskich horow. Jara wjele tu wustupuja lěsny jeleń (Cervus elaphus), sorna (Capreolus capreolus) a dźiwje swinjo (Sus scrofa), dale mjeńše rubježne zwěrjata kaž čerwjena liška (Vulpes vulpes), europski šwinc (Meles meles), štomova kuna (Martes martes) a skalna kuna (Martes foina). Wot zymy 2011/2012 wobkedźbuja so prawidłownje wjelki (Canis lupus). Z druhich cycakow su rozšěrjene na přikład europska wjewjerčka (Sciurus vulgaris), lěsna myška (Muscardinus avellanarius) abo wšelake družiny njetopyrjow (Microchiroptera). Rubježne ptaki zastupuja pašturlica (Buteo buteo) abo wulki jatřob (Astur gentilis), sowy potom šubut (Bubo bubo) abo kiwka (Strix aluco) a z druhich ptačkow su rozšěrjenja čorny dypornak (Dryocopus martius), pisany dypornak (Dendrocopos major), šěry dypornak (Picus canus), škrěkawa (Garrulus glandarius), spěwna drózna (Turdus philomelos), čerwjeny ročk (Erithacus rubecula) abo sykorka čornohłownik (Periparus ater).

Krajinoškit

Cyły Sokolnik leži w krajinoškitnej kónčinje Hornjołužiske hory, kotraž bu w lěće 1999 załožena. Wjeršk a južne hač zapadne skłoniny hory leža w ptakoškitnej krajinje Hohwald a Sokolnik. Samsny teritorij leži w europsce wuznamnym stejnišću Hohwald a Sokolnik a sewjernje pod horu trjechi europsce wuznamna kónčina Hornja Wjazońca a pódlanske rěki. Mjez lětomaj 1961 a 1966 bě Sokolnik dźěl přirodoškitneho pasma W Hohwaldźe. Na zapadnej skłoninje leži přirodny pomnik Jasenjowo-klonowy lěs z přestrjenju 2,5 hektara a sewjernje pod horu přirodny pomnik Wólšina při sewjernej podnoze Sokolnika z přestrjenju 2,6 hektara.

Stawizny

Wuhladna wěža na pohladnicy z lěta 1906

Prěnje pisomne naspomnjenje hory steji Hornjołužiskej hraničnej lisćinje z lěta 1241. Mjeno Železna hora zwisuje z wudobywanjom železowych rudow, kotrež wotmě so buď na horje samej abo sewjernje pod horu. Přez Sokolnik wjedźeše tehdy hranica mjez Čěskim kralestwom a Mišnjanskim markhrabinstwom. Čěski dźěl přisłušeše knjejstwu Hohnstein a w 15. lětstotku tež Wildenstein. Wot lěta 1451 słušeše čěski dźěl Sakskemu kurwjerchowstwu.

Na wjeršku steješe něhdy kamjentna murja njeznateho pochada a staroby, kotraž so hród mjenowaše. Murju naspomnja tež w lěće 1590 Matthias Oeder a w běhu 18. lětstotka bu wjackróć wobšěrna kruhowa murja wopisana. W lětach 1698, 1730 a 1764 wotměwachu so geologiske naprašowanja. Wot lěta 1752 wotměwaše so wudobywanje křemjenja w podkopku z mjenom Valentin-Erbstolln am Falckenberge. Wočakowane mineralije (železowe rudy abo złoto) njejsu tu we wjetšich mnóstwach namakali, čehoždla so wudobywanje 1762 skónči.

Wot lěta 1857 steji na wjeršku Sokolnika kamjentna wuhladna wěža. Dwě lěće pozdźišo natwarichu kamjentnu hórsku bawdu, kotraž naruna prjedawši drjewjane twarjenje. W lěće 1864 natwarichu na wjeršku kamjentny stołp w ramiku kralowske sakskeje triangulacije (stacija No. 6 Valtenberg).

Mjez lětomaj 1945 hač 1961 so wuhladna wěža zawrě, dokelž wužiwaše wjeršk hory policija. Nimo toho so 1951 korčma wotpali a hakle 1977 ponowichu. Wot lěta 2006 do 2008 wotmě so saněrowanje wuhladneje wěže. Tuta bě wopak wuwjedźena, wěžu wobškodźichu sylne dešće, a tak dyrbješe so wuhladna wěža mjez lětomaj 2011 hač 2013 zawrěć a znowa rekonstruować. Swjatočne zahajenje wotmě so 31. julija 2013. W lěće 2022 wotewrě so a swjatočnje poswjeći hórska kapałka. Mjez lětomaj 2023 hač 2025 bu wuhladna wěža z hosćencom znowa zawrěne. Poslednje saněrowanje, wosebje hórske bawdy, wotmě so w lěće 2025.

Powěsće

Sydom zaklatych ryćerjow

W nutru Sokolnika bydleše něhdy sydom ryćerjow, kotřiž běchu z lózym kuzłarjom zaklećeni. Wuswobodźić móžeše jeju jenož jónu za sto lět na patoržicu pobožny čłowjek. Chudy drjewopušćer z Langburkersdorfa dźěše jónu na patoržicu pozdźe spać a zjewi so jemu swěćaty ryćer. Tón přeprosy jeho do nutřka hory, hdźež je sydom ryćerjow na wulkej žurli namakał. Jedyn jeho namołwješe z kóstkami mjetać. Jako dwě šestce padnyštej, bě ryćer wumóženy a dari drjewopušćerjej dwanaće jědlowych hablow. Po tym hraješe drjewopušćer kóstky ze zbywacymi ryćerjemi a dósta wot kóždeho wuswobodźeneho telko hablow, kelkož na kóstkach padny. Hdyž poslednjeho ryćerja wuswobodźi, słyšeše so zahrimanje a wón wotući. Rano drjewopušćerowa swójba zwěsći, zo so w kabaće składowane hable na złoto přeměnichu. Za njón kupi sej potom we wsy wulki burski statok.

Lutki hraja kehele

Neustadtskaj putnikaj nawróćištaj so přez Sokolnik domoj a namakaštaj sej dom lutkow. Wonaj přiwzachu přeprošenje lutkow, hrajkachu sej z nimi kehele a pijachu při tym dobre piwo. Na rozžohnowanje dósta kóždy putnik kehel. Při dalšim dompuću běštaj mučnaj, a tak ćisny jedyn z nich swój kehel do rěčki Folgenbach. Druhi donjese jón hač domoj a nazajtra zwěsći, zo so na złoto přeměni. Zhromadnje dźěštaj potajkim do rěčki pytać za druhim kehelom, tón pak so hižo njenamaka. Wot toho časa pak namakaš w pěsku Folgenbacha złoto.

Pan Dietrich na Sokolniku

Pan Dietrich bě bojazliwy dźiwy nócny jěchar, kotryž wustupowaše w bliskosći Sokolnika. Z wotbićom połnocy dundaše so po tudyšich lěsach a jeho přewodźeše črjóda złych psow a smjerć. Jónu chodźeše po Sokolniku putnik z Póckowow, kotryž so před Panom Dietrichom za hromadu kamjenjow schowa. Pan Dietrich skoči hromadu kamjenjow, při tym strašnje rjeješe a jeho konje wot kopyta płomjenja torhachu. Po druhich powědančkach jězdźeše Pan Dietrich na bjezhłownym čornym konju a před nim lećeše Smjerć sama na wulkej sowje z wohniwymaj wočomaj.

Dźiwotworne rostliny ze Sokolnika

Kóžde lěto podachu so na swjedźeń donjebjeswzaća Knjeza wobydlerjo wokolnych wsow a tež Serbja z wulkeje daliny zběrać korjenje kwětkatej kokorički. Serbja mjenowachu je swjateje Maryne korushki a rězbarichu z njeho zbožo přinjesene amulety. Podobna powěsć wjaza so na Jansku nóc, hdyž namakachu ludźo na Sokolniku korjenje mandragory. Hdyž ju domoj nošachu, mandragora rjeješe a kwičeše. Z korjenja rězbarichu so klanki, mjenowane mjez druhim lutki abo šibjeńcowy mužokojo, kotrež słužachu jako amulety. Tomu, kiž so derje wo nju staraše a jich picowaše, skićachu škit před strachami, hojachu chorosće, pomhachu w nuzy abo wěšćachu přichod. Tež w Janskej nocy chodźeše starša žona na Sokolnik stołpiki čerwjeneho mydleška třihać. Při tym šeptaše mjeno bliskeje wosoby. Rostliny dowjezechu po tym domoj a powěsny je z kćenjom dele. Tón, kotrehož rostlina dołho wutra, bě za dołhe žiwjenje postajeny. Toho, kotrehož rostlina bórze wuschny, wočakowaše bórze smjerć. Na Sokołniku rosćeše tež wosebita paproć, kotraž na rozdźěl k druhim paproćam kćěješe a wo Janskej nocy płody płodźeše. Symjo tuteje paproćizny činješe čłowjeka njewidźomneho. Jónu chodźeše po Sokolniku muž z Wjazońcy a symjo paproćiny padny jemu do črijow. Ducy domoj nastróži so znatych, kotřiž jeho njewidźachu, ale jenož słyšachu. Jeho swójba widźeše jeho hakle w tym wokomiku, hdyž sej črije zuješe.

Złota prózdnjeńca na Sokolniku

Chuda žona ze swojim dwulětnym synkom něhdy Wulki pjatk po Sokolniku wuchodźowaše a prózdnjeńcu z pokładom wotkry. Wona połoži dźěćo a wza trójce pokłady z prózdnjeńcy sobu. Tu zaklinča zahrimanje a skała so ze synkom nutřka zawrě. Njezbožowna žona dopomni so na słowa swojeje wowki: Štóž wutrobu čistu nima, tomu přinjese pokład ze Sokolnika ćeže. Płakaca žona schowa dźěl přinjeseneho złota a dźěl domoj přinjese. Nazajtra wróći so z mandźelskim za zbytk schowaneho złota, kotrež pak so na dompuću na lisćo přeměni a doma składowany pokład přeměni so na hromadu třěskow. Žona so po tutym podawku husto k Bohu wobroći a přińdźe často synka na Sokolnik pytać. Přichodny Wulki pjatk wotkry prózdnjeńcu zaso wotewrjenu a w njej swojeho synka žiweho a stroweho. Žona wjesele přinjese synka won a pokładow so ani njedótkny.

Druhe powěsće wo pokładach

W nutřku Sokolnika schowany pokład hodźi so pječa jenož ze złotym klučom wotzamknyć, kotryž leži na sedmym buku na wjeršku hory. Namakaš jón pak jenož na swjedźenju swjateho Jana. Pokład wobstražuje sam djaboł a da jenož teho přeńć, kiž je wot winy a hubjenosće sćazany. Po druhej powěsći chowa so pokład w rozpadankach hrodu w złotej komorce, kotruž wotewri we wěstym času wotćišć ptačeje nohi na špundowanju. Złoty pokład je pječa tež móžno z pomocu biskopskeho kija wudobyć, kotryž je něhdźe na hórce schowany. Pječa pak ju drjewopušćerjo hižo namakachu, abo bu při twarje wuhladnicy wužiwana a pokład njehodźi so hižo zdobyć. Dalša powěsć praji, zo je łakomc Filz na silwesterskej nocy prózdnjeńcu połnu pokładow wotkrył. Jako ranje schadźeše, zaklinča zahrimanje a Filz wosta nutřka zajaty. Jako so skała znowa wočini, miny so dotal na zemi wjace hač hač sydom lět a ludźo runje jutry swjećachu. Filz sta so po tutym podawku jara pobožnym čłowjekom.

Bratraj Valentin a Rupprecht

Něhdy wobsedźeštaj wjes Delnju Wjazońcu bratraj Valentin a Rupprecht. Swoje zamóženje rozdźělichu: Valentin dósta južny dźěl hromadźe ze Sokolnikom, hdźež da hród Valtenburg natwarić, a Rupprecht dósta sewjerny dźěl, hdźež da hród Rupprechtsburg natwarić. Bratřa su so hromadźe mjelčeli. W zwadźe doby Rupprecht a da hród Valtenburg spotorhać.

Twarjenja

Wěža krala Jana na wjeršku Sokolnika

Wot lěta 1857 steji na wjeršku wuhladna wěža pomjenowana wěža krala Jana, kotraž so po planach Žitawskeho architekta Carla Augusta Schramma (1807–1869) natwari. Wěža je 22 metrow wysoka a k wuhladnej platformje wjedźe 127 schodow. Twarjenje je natwarjene z łužiskeho granodiorita, ma kwadrowu formu a wjeršk je cymbrami zakónčeny. Na prědnjej stronje wěže je wopon swobodneho knjeza Oppen-Huldenberga, tabela z mjenami wosobow, kotrež su sej wo twar zasłuža a pozłoćany portret krala Jana (1801–1873) z němskim napisom Johann v. Gottes Gnaden König von Sachsen (serbsce Jan z Božeje hnady kral Sakskeje). Wuhladna wěža je škitana jako kulturny pomnik, zapisana pod čisłom 09307159.

Na wěžu nawjazuje niske twarjenje bawdy, kotraž mjenowaše so Berggaststätte Valtenberg-Baude (Hórski hosćenc Sokolnikowa bawda). Prěnjotna hórska bawda steješe wuchodnje wot wuhladneje wěže. We wokolinje wjerška namakaja so tež wjacore stare mězniki. Zapadnje wot wuhladneje wěže steji ekumeniska hórska kapałka Assisi-Kapelle, kotraž so 3. julija 2022 zhromadnje wot ewangelskeho a romsko-katolskeho fararja poswjeći. Prěnjotnje słužeše twar jako dźěl policajskeho sćelaka. Zhromadnje z kapałku natwari so Šćežka powěsćow.

Wobchad

Dwórnišćo Wjazońca zapad

Přez sewjernu hač zapadnu skłoninu wjedźe železniska čara Budyšin–Žandow, na kotrejž leži dwórnišćo Wjazońca zapad. Z njeho wotboči železniska čara Wjazońca–Biskopicy. Přez Sokolnik wjedźe rjad historiskich pućow, z kotrychž je najwuznamniši Flügel F (Křidło F). Pisomnje dopokazana je hižo w 16. lětstotku, hdy słužeše jako wikowanski puć mjez Neustadtom w Sakskej a Wjazońcu. Na tutu šćežku runje nawjazuje Gießhübelweg (Lijerskohórkowy puć). Wot lěta 1788 wužiwaše puć póstowa słužba, kotraž listy mjez Neustadtom a Budyšinom rozpósła. Na tutón puć nawjazuja Kreuzsteig (Křižowa sćežka), Oberweg (Horni puć), Valtenbergweg (Sokolnikowy puć), kotryž wjedźe na wjeršk hórki, Oberer Horizontalweg (Horni horizontalny puć) abo Unterer Horizontalweg (Delni horizontalny puć). Dalše puće, po kotrychž zwjetša pućowanske šćežki wjedu, su Rückenweg (Hrjebjenjowy puć), Steinweg (Kamjentny puć), Stufenweg (Schodźenkowy puć) či Nassweg (Mokry puć).

Turistika

Na wjeršk Sokolnika wjedźe wulka ličba pućowanskich šćežkow. Čerwjenje markěrowane su šćežki Łužiski had, kotryž wjedźe do Berthelsdorfa a Wołbramec, dale Hornjołužiski kołopuć, kotryž wjedźe k Rückenbergej (479 m) a do Rynarja, a Turistiska šćežka němskeje jednoty, kotraž wjedźe do Wjazońcy a Neustadta w Sakskej. Módrje markěrowanej stej čarje Dalokopućowanska šćežka Žitawa–Wernigerode a Hornjołužiski hórski puć, kotrejž wjedźetej do Neustadta a k čěsko-němskej statnej hranicy. Hornjołužiski hórski puć wjedźe z wjerška Sokolnika do sewjerneho směra dale jako zelenje markěrowana šćežka. Z Póckowow wjedźe žołće markěrowana šćežka na Sokolnik a wot dwórnišća Wjazońca-zapad zeleny puć.

Pućowanska karta Sokolnika a wokoliny

Rozhlad a wokolina

Dźakowano wuhladnej wěži na wjeršku skići Sokolnik wuhlad do wšěch směrow a po šěrokej wokolinje. Do sewjerozapadneho hač sewjerowuchodneho směra je krajina Hornjeje Łužicy derje widźeć a w njej na přikład měsće Kamjenc a Budyšin kaž tež milinarni Čorna Pumpa a Hamor. Sewjerowuchodny hač južny směr skići wuhlad na Łužiske hory, Łužiske horiny a Jizerske horiny. Jasnje spóznać su na přikład Kotmar (582 m), Tanečnice (599 m), Vlčí hora (591 m), Jedlová (776 m) abo Jěšćed (1012 m). W južnym hač juhozapadnym směrje hladaš do krajiny Čěsko-sakskeje Šwicy z horami Růžovský vrch (620 m), Děčínský Sněžník (724 m) abo Lilijowc (415 m). W juhozapadnym směrje su tež Rudne horiny a w zapadnym Zapadołužiska pahórčina ze Žiwinom (449 m) widźeć.

Ziegelberg 3,4 km Milchhübel 2,7 km Steinberg 2,1 km	Wjazońska hora 4,1 km Honak 3,9 km Fuchssteinrücken 3,4 km	Weickertsberg 5,0 km Jehnjaca hora 4,3 km Lipowa hora 2,1 km Dawidowa hórka 1,7 km
Schurzberg 4,3 km Buchberg 2,9 km Rückenberg 1,9 km		Cyrkwinska hora 5,3 km Steinberg 4,1 km Vogelberg 2,6 km
Schimmigs Höhe 4,3 km Schelmberg 3,9 km Seifberg 3,5 km Steinberg 3,2 km	Hoher Hahn 4,1 km Skřivánčí vrch 4,0 km Nestelberg 1,7 km Angstberg 1,3 km	Sydom lipow 4,2 km Grenzberg 3,7 km Buková hora 3,1 km Goldberg 2,9 km

• 
  Wuhlad do juha: Tanečnice a Růžovský vrch
• 
  Wuhlad do juhozapada: Děčínský Sněžník
• 
  Wuhlad do sewjerowuchoda: Hornja Łužica a Hamorska milinarnja
• 
  Wuhlad do sewjerozapada: Žiwin

Literatura

• Um Stolpen und Neustadt (= Werte unserer Heimat. Zwjazk 17). 1. nakład. Akademie Verlag, Berlin 1970, str. 72–75.

Wotkazy

•  Commons: Sokolnik – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
• Mapy.com: pućowanska karta, Sokolnik a wokolina
• Oficialna webstrona hórskeje bawdy a wuhladne wěže Sokolnik
• Sokolnik na webstronje gmejny Wjazońcy

Wjerški we Łužiskich horach

Sewjerozapadny wuběžk: Klóšterska hora (Pinč) (394) | Trjechowska hora (401) | Knježnina hora (373) | Butrowa hora (388)

Sewjerny rjećaz: Spitzberg (385) | Honak (445) | Wulki Pichow (498) | Ćeleńc (366) | Čertowa klětka (467) | Mnišonc (448) | Lubin (432) | Lubjenc (384) | Žmórc (410) | Hromadnik (511) | Čornobóh (557) | Rubježny hród (541)

Druhi rjećaz: Sokolnik (586) | Darinska hora (491) | Motydłowska wyšina (504) | Chołmy (487) | Běłobóh (497) | Pastwina hora (421)

Třeći rjećaz: Schlechteberg (485) | Kotmar (582) | Beckenberg (408) | Großer Stein (471) | Weißer Stein | Oberoderwitzer Spitzberg (510) | Hutberg (405) | Sonnenhübel (469) | Großer Berg (439) | Schönbrunner Berg (429) | Schanzberg (408)

Štwórty rjećaz: Ungerberg (538) | Tanečnice (599) | Hraniční vrch (522) | Vlčí hora (591) | Frenzelsberg (474)