Wilamowšćina

Wymysiöeryś
Wilamowšćina

kraje	Pólska
rěčnicy	70
znamjenja a klasifikacija
klasifikacija	indoeuropske rěče germanske rěče zapadogermanske rěče hornjoněmske rěče Wilamowšćina
družina pisma	łaćonski alfabet
rěčne kody
ISO 639-1:	-
ISO 639-2:	(B) gem	(T)
ISO 639-3 (SIL):	wym
Přikład
Wótće naš
Ynzer Foter, dü byst ym hymuł Daj noma zuł zajn gywajt; Daj Kyngrajch zuł dö kuma; Daj wyła zuł zajn ym hymuł an uf der aot; dos ynzer gywynłichys brut gao yns haojt; an fercaj yns ynzer siułda, wi wir aoj fercajn y ynzyn siułdigia; ny łat yns cyn zynda; Zunder kaonst yns reta fum nistgüta. [Do Dajs ej z Kyngrajch an dy maocht, ans łaowa uf inda.] Amen

Wilamowšćina - je germanska rěč, kotraž so w měsće Wilamowice blisko města Bielsko-Biała rěči. Ale so jenož wot něhdźe 70 maćernorěčnikow rěči, tak zo je wohrožena rěč.

Stawizny

Originalnje, wilamowšćina so zda pochadźeć wot srjedźnowysokoněmskeje rěče XII. lětstotka, z wulkim wliwom delnjoněmčiny, nižozemšćiny, frizišćiny, pólšćiny a anglosakskeje rěče. Mysla so zo wobydlerjo Wilamowic su potomnicy němskich, nižozemskich a šotiskich sydlerjow, kotřiž su přišli do Pólskeje za čas XIII. lětstotka. Na kóždy pad, wobydlerjo Wilamowic přeco negowachu někajku zwjazk z Němsku a woni přeco insiste asertis zo woni maja nižozemski pochad.

Wilamowšćina bě wobchadna rěč Wilamowic do 1939–1945. Po Druhej swětowej wójnje, městni komunisća zakazowachu wužiwanje tutu rěč. Hačrunjež zakaz so skónči po lěta 1956, wilamowšćina bu poněčim narunana přez pólšćinu, hłownje mjez młodostnymi.

Po namjeće wot Tymoteusz Król, dekkvarjarulo w tutym času, Biblioteka kongresa přida wilamowšćinu k registrej rěčow 18. julija 2007. Rěč bu tež registrěrowana při Mjezynarodna Organizacija za Normowanje, kotraž daše jej ISO-wy kod wym.

Wilamowšćina je rěč, kotraž basnik Florian Biesik wužiwaše zo by swoje basnje za čas XIX. lětstotka pisał.

Wilamowski alfabet

a

ao

b

c

ć

d

e

f

g

h

i

j

k

ł

l

m

n

ń

o

ö

p

q

r

s

ś

t

u

ü

v

w

y

z

ź

ż

A

AO

B

C

Ć

D

E

F

G

H

I

J

K

Ł

L

M

N

Ń

O

Ö

P

Q

R

S

Ś

T

U

Ü

V

W

Y

Z

Ź

Ż

Słownik

To je małki słownik wilamowskich słowow z němskim, nižozemskim a jendźelskim přełožkom. Wilamowsce pismik ł klinči kaž němski w a pismik w klinči kaž v w čěšćinje:

Wilamowsce	Němsce	Nižozemsce	Jendźelsce	Serbsce
ałan	allein	alleen	alone	sam, sama, same
ana, an	und	en	and	a
bryk	Brücke	brug	bridge	móst
duł	dumm	dom	stupid (přir. jendź. dull)	hłupak
fulgia	hören	horen	to hear (ale přir. niž. volgen a něm. folgen "sćěhować, slědować", kotrež woznamjenjeja tež "rozumić, słuchać", a jendź. "follow?" = "ty rozumješ?")	słuchać
ganc	ganz	gans	entirely	cyły
gyrycht	Gericht	gerecht	court (přir. něm. Recht "prawo" a jendź. right)	tribunal
dyr hymuł	Himmel	hemel	heaven	njebjo
łiwa	Liebe	liefde	love	lubosć
a mikieła	ein bisschen	een beetje	a bit (přir. ags. micel a jendź. much)	tróšku
müter	Mutter	moeder	mother	mać
mytuł	Mitte	middel	middle	center, srjedźišćo
nimanda	niemand	niemand	no one (přir. ang. no man)	nichtó
ny	nein	nee	no	ně
ödum	Atem	adem	breath (přir. ags. ǽðm, archaisku něm. Odem, zapadnocentralnu něm. Öödem)	dych
olifant	Elefant	olifant	elephant	słon
öwyt	Abend	avond	evening	wječor
śrajwa	schreiben	schrijven	to write (přir. jendź. shrive, abo pozdźišu požčonku scribe)	pisać
syster	Schwester	zuster	sister	sotra
śtaen	Stein	steen	stone	kamjeń
trynkia	trinken	drinken	to drink	pić
obrozła	Bild	beeld	picture (přir. pól. obraz)	wobraz
wełt	Welt	wereld	world	swět
wynter	Winter	winter	winter	zyma
zyłwer	Silber	zilver	silver	slěbro
zyjwa	sieben	zeven	seven	sydom
sgiöekumt	wilkommen	welkom	welcome	witany

Eksterne wotkazy

 Test-Wikipedia na Wilamowšćinje

• Přinošk wo narěči Wilamowšćinje w telewiznym wusyłanju Schlesien Journal

Germanske rěče

Zapadogermanske rěče:	afrikaanšćina - jendźelšćina - delnjoněmčina - frizišćina - jidišćina - luxemburgšćina - němčina - nižozemšćina
Sewjerogermanske rěče:	danšćina - färöšćina - islandšćina - norwegšćina - šwedšćina
Wuchodogermanske rěče	gotišćina† - wandalšćina†
	† mortwe