K wobsahej skočić

Radšow

Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije
Radšow
Groß Radisch
wjesny wopon
wjesny wopon
Połoženje Radšowa na karće Hornjeje Łužicy
Połoženje Radšowa na karće Hornjeje Łužicy
DEC
gmejna: Wysoka Dubrawa
zagmejnowanje: 1995
wobydlerstwo: 333 (31. decembra 2022)[1]
přestrjeń: 4,437 km²
wysokosć: 225–275 metrow n.m.hł.
51.25333333333314.694444444444225–275
póstowe čisło: 02906
předwólba: 035876
wotwodźene
słowa:
wobydler/ka:
Radšowčan/-ka
adjektiw:
Radšowski
skłonowanje:
Radšowa, Radšowej, Radšow, Radšowom, w Radšowje
Radšow
Radšow

Radšow

wikidata: Radšow (Q160222)
Radšowska cyrkej

Radšow (němsce Groß Radisch)[2] je cyrkwinska wjes na zapadźe sakskeho wokrjesa Zhorjelc, kotraž přisłuša wot lěta 1995 gmejnje Wysoka Dubrawa. Leži mjez 225 a 275 metrami nad mórskej hładźinu pod Monumentowej horu a ma 333 wobydlerjow.[3]

Rozhladna wěža na Monumentnej horje pola Radšowa

Wjes leži něhdźe sydom kilometrow sewjernje Wósporka a dźesać kilometrow juhozapadnje Niskeje pod hórkami Wysokeje Dubrawy, kotraž docpěje hnydom na sewjeru Radšowa 307 metrow. Monumentna hora na wuchodźe wsy z rozhladnej wěžu je 292 metrow wysoka.

Susodne wsy su Kamjentna Wólšinka na sewjeru, Chołm na sewjerowuchodźe, Dźěže na juhowuchodźe, Drěnow a Jěrchecy na juhu kaž tež Hornje Brusy na zapadźe.

Po formje sydlišća je Radšow lěsny łanowc. Prěnje historiske naspomnjenje jako sydło wěsteho Hans de Radeschaw je z lěta 1392. Ležownostne knjejstwo měješe w 17. a 18. lětstotku ryćerkubło we wsy samej.[4] W 19. lětstotku słušeše Radšowska wosada k centram starolutherskeje cyrkwje w tutych kónčinach Pruskeje.

Hač do lěta 1995 tworješe Radšow samostatnu gmejnu, do kotrejež słušeše wot 1938 tež susodny Drěnow. 1995 wutworichu gmejny Radšow, Hbjelsk a Wukrančicy nowu wulkogmejnu Wysoka Dubrawa.

W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 510 wobydlerjow, mjez nimi 389 Serbow (76 %).[5] W cyłej Radšowskej wosadźe chodźachu tehdy 352 wosadnych k serbskej a 427 k němskej spowědźi.[6] Po pruskim ludličenju lěta 1905 podachu tehdy pak jenož hišće 21 wot 394 Radšowčanow serbšćinu jako swoju maćeršćinu (5,3 %).[7]

Arnošt Černik zwěsći 1956 serbski podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 2 %.[8]

Radšow leži při wokrjesnej dróze z Chołma do Hbjelska. Wujězd Wóspork awtodróhi A 4 je sydom kilometrow zdalena. Busowa linija 31 zwjazuje wjes wodnjo hodźinsce z Niskej, Wósporkom a Lubijom.

  1. ↑ staw: 31. decembra 2022; podaća zarjadniskeho zwjazka Dźěže
  2. ↑ Walter Wenzel: Oberlausitzer Ortsnamenbuch. LND, Budyšin 2008, str. 143.
  3. ↑ 31. decembra 2022; podaća zarjadniskeho zwjazka Dźěže
  4. ↑ Radšow w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (němsce)
  5. ↑ Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954, str. 117. → wšě wjeski
  6. ↑ Arnošt Muka: Statistika Łužiskich Serbow. Wobličenje a wopisanje hornjo- a delnjo-łužiskeho Serbowstwa w lětach 1880–1885. Budyšin 1884–86, str. 178
  7. ↑ Gemeindelexikon für die Provinz Schlesien. Auf Grund der Materialien der Volkszählung vom 1. Dezember 1905 und anderer amtlicher Quellen, str. 298 (digitalizat).
  8. ↑ Ludwig Elle: Sprachenpolitik in der Lausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995, str. 254. [735 wobydlerjow, z nich 7 dorosćenych z aktiwnymi znajomosćemi serbšćiny, 7 z pasiwnymi, 1 serbske dźěćo abo młodostny, 720 bjez znajomosćow] → wšě wjeski
 Commons: Radšow – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije