Litium

Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije
Dźi do: Nawigacija, Pytać
Kajkosće
Powšitkowne
mjeno, symbol, rjadowy ličbnik Litium, Li, 3
serija Alkaliske kowy
skupina, perioda, blok 1, 2, s
napohlad slěbrojće běły/šěry
CAS-čisło 7439-93-2
masowy podźěl na zemskej wobalce 0,006 %
Atomarne
atomowa masa 6,941 u
atomowy radius (wuličeny) 145 (167) pm
kowalentny radius 134 pm
Van-der-Waals-Radius 182 pm
elektronowa konfiguracija [He]2s1
elektrony na energijowym niwowje 2; 1
1. ionizowanska energija 520,2 kJ/mol
Fyzikaliske
agregatny staw kruty
Modifikacije 1
kristalowa struktura kubisce w rumje centrowany
hustosć 0,535 g/cm3
twjerdosć po Mohs 0,6
magnetizm paramagnetiski
škrějny dypk 453,69 K (180,54 °C)
warjenski dypk 1615 K (1342 °C)
molarny wolumen 13,02 · 10−6 m3/mol
wuparna ćopłota 145,92 kJ/mol
škrějna ćopłota 3 kJ/mol
parowy ćišć 1,63 · 10−8 Pa při 453,7 K
zwukowa spěšnosć 6000 m/s při 293,15 K
specifiska ćopłotna kapacita 3582 J/(kg · K)
elektriska wodźiwosć 10,8·106 S/m
ćopłotna wodźiwosć 84,7 W/(m · K)
Chemiske
oksydaciske stawy +1
oksidy (baziskosć) Li2O (sylnje baziski)
normalny potencial −3,04 V
elektronowa negatiwnosć 0,98 (Pauling-Skala)
izotopy
izotop NH t1/2 ZM ZE MeV ZP
6Li

7,4 %

stabilny
7Li

92,6 %

stabilny
NMR-kajkosće
  spin γ w
rad·T−1·s−1
E fL při
B = 4,7 T
w MHz
6Li 1 3,936 · 107[1] 0,0085[1] 29,4[1]
7Li 3/2 1,04 · 108[1] 0,29[1] 77,7[1]
Njestrašnostne pokazy
Markěrowanje jako strašna maćizna
R- a S-sady R: Předłoha:R-sady
S: Předłoha:S-sady
Po móžnosći a jeli je zwučeny, so SI-jednoty wužiwaja.
Jeli nic druhe zapisowany, płaća mjenowane daty při standardnych wuměnjenjach.


Litium (wědomostnje Lithium), [ˈliːtiʊm] (z grjekskeho λίθος líthos „kamjeń“) je chemiski element ze symbolom Li a rjadowym ličbnikom 3. Mjeno Litium dósta element, dokelž bu na rozdźěl wot natriuma a kaliuma w kamjeniznje wotkrył. Wón je alkaliski kow druheje periody periodoweho systema elementow. Litium je lochkometal a wobsedźi najmjeńšu hustosć pod standardowymi wuměnjenjemi krutych elementow. W elementarskej formje reaguje kaž wšě alkaliske kowy hižo při dótkanju z kóžnej włóžnotu a tak zawinuje ćežke wužraća a spalenja. Jeho wjazny su strowoty škody, ale wězo w zdawna snadnišim rozměrje hač tute jeje periodoweho susoda Berylium.

Litium w parafinje

Litium bu 1817 wot Johan August Arfwedson wotkrył. Wón njewustupuje w přirodźe dla jeje wysokeje reaktiwnosć elementarny. Při rumowej temperaturje je jenož na cyle suchim powětrje za dlěši čas stabilny, na włóžnym powětrje so na powjerchu spěšnje mutnošěra woršta z litiumoweho hydroksida wutwori. Pomału reaguje tež na suchim powětrje k litiumowemu nitridej. Jako mikroelement je w formje jeho selow časty wobstatk wot mineralneje wody.

W čłowjekowym organizmje su małe mnóstwa litium na składźe; element pak njeje esencielny a žanu znatu biologisku funkciju nima. Najebać toho maja někotre litiumowe sele medicinski wuskutk a wuskutkuja při bipolarnych afektowych mylenjach, maniji, depresijach a kluserowych hłowybolenjach.

Noty[wobdźěłać]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 M. Hesse, H. Meier, B. Zeeh: Spektroskopische Methoden in der organischen Chemie Thieme, 2002

Eksterne wotkazy[wobdźěłać]

Wikisłownik
Commons
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije