Nil

Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije
Dźi do: Nawigacija, Pytać
Nil
Nil w Assuanje z pusćinu w pozadku
Nil w Assuanje z pusćinu w pozadku
běži přez Burundi, Ruandu, Tansaniju, Ugandu, Južny Sudan, Sudan, Egyptowsku
žórło Luvironza (najdlěši přitok w Ruandźe a Burundiju)
(3° 54′ 47″ J, 29° 50′ 22″ W-3.913055555555629.839444444444)
wysokosć 2700 m
wuliw sewjernje Kaira do Srjedźneho morja
(31° 0′ 0″ S, 31° 0′ 0″ W3131Koordinaty: 31° 0′ 0″ S, 31° 0′ 0″ W)
wysokosć m
spad rěki 0,39 m/km
rěčina Běły Nil, Módry Nil, Kagera
dołhosć 6852 km
přestrjeń rěčiny 3.255.000 km²

Nil (arabsce النيل‎, an-Nīl) je wulkorěka na sewjerowuchodźe Afriki a z 6852 kilometrami před južnoameriskim Amaconasom najdlěša rěka na swěće. Wužórli so w horinach Ruandy a Burundija w regionje centralnoafriskich wulkich jězorow a běži přez Tansaniju, hdźež zastaruje Viktoriaski jězor z wodu, dale přez Ugandu, Južny Sudan, Sudan a Egyptowsku hač k Srjedźnemu morju, do kotrejž so z 24.000 km² wulkej deltu wuliwa. Při Nilu namakaja so tři stolicy: Juba, Khartum a Kairo kaž tež wjetšina staroegyptowskich pomnikow.

Jako jenička rěka swěta přeprěkuje cyłkowny subtropiske suche pasmo a zdobom ze Saharu najwjetšu pusćinu na zemi. Wosebite kajkosće rěki běchu zakład nastaća jedneje z prěnich wysokich kulturow čłowjestwa w Egyptowskej. Hač do dźensnišeho hraje Nil jako jenička wulka rěka w hewak suchim kraju wulku hospodarsku rólu.

Dla wuparjowanja a wužiwanja Niloweje wody za powodźenje ratarskich płoninow docpěja jenož 1250 m³/s rěčny delta, napřećo čemuž ma Amaconas 200 króć wjetše mnóstwo wody.

Poprawny Nil nastanje hakle pola sudanskeje stolicy Khartum z Běłeho a Módreho Nila, při čimž je druhi – z Etiopiskeje pochadźacy – krótši, ale bohatši na wodu. Wódny staw Nila so wot lěta na lěto přeměnjuje, štož je wosebje za wot Niloweje wody wotwisnu Egyptowsku problematiske a sčasami zwadny dypk mjez krajemi při hornim Nilu a tutymi při delnim běhu. Zo bychu móhli staw wody lěpje regulować a katastrofalnym powodźenjam kaž tež suchoće zadźěwali, natwarichu w 1960tych lětach na juhu Egyptowskeje Assuansku rěčnu zawěru z Nasserowym jězorom kaž tež dalše rěčne zawěry.

Wotkaz[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

 Commons: Nil – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije