Bałmowc

Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije
Dźi do: Nawigacija, Pytać
Podobne hesło Tutón nastawk z temu rostlina je po hesle na druhi nastawk podobny. Druhe hesło bałma ma temu płat.
Bałmowc
Feld mit reifer Baumwolle.jpeg
Bałmowc
systematika
Domena Eukaryoty
Swět Rostlinstwo
  Rosidy
Eurosidy II
porjad: (Malvales)
swójba: Šlězowe rostliny
(Malvaceae)
podswójba: (Malvoideae)
ród: Bałmowc[1]
wědomostne mjeno
Gossypium
L.
Wobdźěłać
p  d  w
Information icon.svg

Bałmowc[1] (Gossypium) je ród ze swójby šlězowych rostlinow (Malvaceae).

Wopis[wobdźěłać]

Družiny su małke štomy, kerki abo jednolětne rostliny hač wjacelětne rostliny.

Łopjena[wobdźěłać]

Rukojće nerwate abo lapate łopjena njesu wolijowe žałzy.

Kćenja[wobdźěłać]

Kćenja su zwjetša wulke, běłe, žołte abo purpurowe. Jich keluch njese 3-7 wulkich, zrosćenych abo rozdźělenych wysokich łopješkow.

Płody a symjenja[wobdźěłać]

Płód je třizapadakowa hač pjećzapadakowa kapsla.

Symjenja njesu běłe, žołtojte abo čerwjenojte kosmy. Někotre su nahe abo njesu krótku pjelsć.

Stejnišćo[wobdźěłać]

Rozšěrjenje[wobdźěłać]

Družiny su w Africe, Aziji, Americe a Awstraliji rozšěrjene.

Systematika[wobdźěłać]

Mjeno roda Gossypium bu w lěće 1753 wot Carl von Linné w Species Plantarum, 2, S. 693 najprjedy wozjewjene. Lectotypusart je Gossypium arboreum L.. Synonymy za Gossypium L. su: Erioxylum Rose & Standl., Ingenhouzia DC., Notoxylinon Lewton, Selera Ulbr., Sturtia R.Br., Thurberia A.Gray, Ultragossypium Roberty. Ród Gossypium słuša k tribusej Gossypieae w podswójbje Malvoideae znutřka swójby Malvaceae. [2]

Ród Gossypium so do štyri podrodow, sydom sekcijow a podsekcijow rozrjaduje, tu z wšěmi 51 družinami [2]:

  • Podród Gossypium: Z dwěmaj sekcijomaj:
    • Sekcija Gossypium: Ze štyri podsekcijemi:
      • Podsekcija Anomala: Z tři družinami:
        • Gossypium anomalum Wawra (syn.: Gossypium senarense Fenzl ex Wawra & Peyr.)
        • Gossypium capitis-viridis Mauer (syn.: Gossypium barbosanum L.Ll.Phillips & Clement)
        • Gossypium triphyllum (Harv.) Hochr.
      • Podsekcija Gossypium: Z dwěmaj družinomaj:
        • Gossypium arboreum L. (Syn.: Gossypium cernuum Tod., Gossypium indicum Medik., Gossypium intermedium Tod., Gossypium nanking Meyen, Gossypium neglectum Tod., Gossypium obtusifolium Roxb. ex G.Don, Gossypium sanguineum Hassk., Gossypium soudanense (G.Watt) G.Watt)
        • Gossypium herbaceum L. (Syn.: Gossypium africanum (G.Watt) G.Watt, Gossypium transvaalense G.Watt)
      • Podsekcija Longiloba: Z jenož jednej družinu:
        • Gossypium longicalyx J.B.Hutch. & B.J.S.Lee
      • Podsekcija Pseudopambak: Ze sydom družinami:
        • Gossypium areysianum Deflers
        • Gossypium benadirense Mattei
        • Gossypium bricchettii (Ulbr.) Vollesen
        • Gossypium incanum (O.Schwartz) Hillc.
        • Gossypium somalense (Gürke) J.B.Hutch.
        • Gossypium stocksii Mast.
        • Gossypium vollesenii Fryxell
    • Sekcija Serrata: Z jenož jednej družinu:
        • Gossypium trifurcatum Vollesen
  • Podród Houzingenia: Z dwěmaj sekcijomaj:
    • Sekcija Erioxylum: Z tři podsekcijemi:
      • Podsekcija Austroamericana: Z jenož jednej družinu:
        • Gossypium raimondii Ulbr.
      • Podsekcija Erioxylum: Ze štyri družinami:
        • Gossypium aridum (Rose & Standl.) Skovst.
        • Gossypium laxum L.Ll.Phillips
        • Gossypium lobatum Gentry
        • Gossypium schwendimanii Fryxell & S. D. Koch
      • Podsekcija Selera: Z jenož jednej družinu:
        • Gossypium gossypioides (Ulbr.) Standl.
    • Sekcija Houzingenia: Z tři podsekcijemi:
      • Podsekcija Caducibracteolata: Z tři družinami:
        • Gossypium armourianum Kearney
        • Gossypium harknessii Brandegee
        • Gossypium turneri Fryxell
      • Podsekcija Houzingenia: Z dwěmaj družinomaj:
        • Gossypium thurberi Tod.
        • Gossypium trilobum (DC.) Skovst.
      • Podsekcija Integrifolia: Z dwěmaj družinomaj:
        • Gossypium davidsonii Kellogg
        • Gossypium klotzschianum Andersson
  • Podród Karpas: Ze šěsć družinami:
        • Gossypium barbadense L. (Syn.: Gossypium acuminatum Roxb. ex G.Don, Gossypium brasiliense Macfad., Gossypium evertum O.F.Cook & J.Hubb., Gossypium peruvianum Cav., Gossypium vitifolium Lam. )
        • Gossypium ekmanianum Wittm.
        • Gossypium hirsutum L. (Syn.: Gossypium jamaicense Macfad., Gossypium lanceolatum Tod., Gossypium mexicanum Tod., Gossypium morrillii O.F.Cook & J.Hubb., Gossypium palmeri G.Watt, Gossypium punctatum Schumach., Gossypium purpurascens Poir., Gossypium religiosum L., Gossypium schottii G.Watt, Gossypium taitense Parl., Gossypium tridens O.F.Cook & J.Hubb.)
        • Gossypium mustelinum Miers ex G.Watt
        • Gossypium tomentosum Nutt. ex Seem.
  • Podród Sturtia: Z ťri sekcijemi:
    • Sekcija Grandicalyx: Z dwanaće družinami:
        • Gossypium anapoides J.M.Stewart et al.
        • Gossypium costulatum Tod.
        • Gossypium cunninghamii Tod.
        • Gossypium enthyle Fryxell et al.
        • Gossypium exiguum Fryxell et al.
        • Gossypium londonderriense Fryxell et al.
        • Gossypium marchantii Fryxell et al.
        • Gossypium nobile Fryxell et al.
        • Gossypium pilosum Fryxell
        • Gossypium populifolium (Benth.) F Muell. ex Tod.
        • Gossypium pulchellum (C.A.Gardner) Fryxell
        • Gossypium rotundifolium Fryxell et al.
    • Sekcija Hibiscoidea: Z tři družinami:
        • Gossypium australe F.Muell.
        • Gossypium bickii Prokh.
        • Gossypium nelsonii Fryxell
    • Sekcija Sturtia: Z tři družinami:
        • Gossypium nandewarense Derera
        • Gossypium robinsonii F.Muell.
        • Gossypium sturtianum J.H.Willis

Wužiwanje[wobdźěłać]

Eksistuja někotre dźiwje družiny, ale za industrielne plahowanje jenož kulturne bałowcowe družiny su wažne. To su štyri družiny, při čimž dwě družinje z stareho swěta a dwě družinje z noweje swěta pochadźatej.

  • Gossypium (G.) herbaceum L. (je diploidny)
  • G. arboreum L. (je diploidny)
  • G. hirsutum L. (je tetraploidny)
  • G. barbadense L. (synonym G. vitifolium LAM.) (je tetraploidny)

Družiny z noweho swěta dodawaja najlěpše nitki.

Nóžki[wobdźěłać]

  1. 1,0 1,1 Pawoł Völkel: Prawopisny słownik hornjoserbskeje rěče. Hornjoserbsko-němski słownik. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 2005, ISBN 3-7420-1920-1, str. 35.
  2. 2,0 2,1 Zapisk při GRIN. (jendź.)

Žórła[wobdźěłać]

  • Ullstein Lexikon der Pflanzenwelt, 1973, ISBN 3-550-16019-4, strona 49 (něm.)
  • Kral, Jurij: Serbsko-němski słownik hornjołužiskeje rěče. Maćica serbska, Budyšin (1927)
  • Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

Eksterne wotkazy[wobdźěłać]

« Bałmowc » w druhich wikimediskich projektach :


Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije