Wulka bónčawa

Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije
Dźi do: Nawigacija, Pytać
Wulka bónčawa
Nymphaea alba.jpg
Wulka bónčawa (Nymphaea alba)
systematika
Domena Eukaryoty
Swět Rostlinstwo
porjad: (Nymphaeales)
swójba: Bónčawowe rostliny
(Nymphaeaceae)
podswójba: Nymphaeoideae
ród: Bónčawa[1][2] (Nymphaea)
podród: Nymphaea
družina: Wulka bónčawa
wědomostne mjeno
Nymphaea alba
Linnaeus
Wobdźěłać
p  d  w
Information icon.svg
Jědojta družinaŠkitana družina

Wulka bónčawa abo běła bónčawa (Nymphaea alba) je rostlina ze swójby bónčawow. Dalše ludowe mjena za bónčawu su wódna knježička, hatna knježička, wódna lilija, wódna kanka, hatna lilija a hatna husyčka[3].

Wopis[wobdźěłać]

Wulka bónčawa je wódna rostlina, kotraž maja hač do 3 m dołho stołpikate, na wodźe płuwace łopjena.

Pjenk je tołsty a łazacy.

Rostlina ma z 3 m najdlejše łopjenowe a kćenjowe stołpiki z domjaceje flory.

Łopjena[wobdźěłać]

Łopjena su wulke, kulojte, na spódku hłuboko zarězowane a maja přeměr wot 10 hač 30 cm. Łopjenate nerwy su hač do kromy 2- abo 3 razy widłaće dźělene z prěčnymi nerwami. Wone su jenož na nasadźe dołhich, elastiskich stołpikow hłuboko zarěznjene. Jich dychawki su na hornim boku.

Kćenja[wobdźěłać]

Wona kćěje wot meje hač do awgusta. Kćenja płuwaja, su wulke a docpěja přeměr wot 10 hač do 12 cm. 10 hač do 25, maksimalnje 30 krónowych łopješkow su podołhojte, přeco běłe a tak dołhe kaž keluškowe łopješka abo dlěše. 4 hač do 5 keluškowych łopjenow je hrube, zelene abo brunojte a podołhojte. Mnoholičbne, sněhběłe krónowe łopješka nutř k próškowym łopješkam přistupja. Kćenja móžu wobsahować hač do 125 žołtych próškowych łopješkow. Kćenja so jenož wodnjo puknu.

Płódnik je kulojty a ma płony, žołty plěšk z 12 hač do 20 plěškowymi promjenjemi. Wón so po wopróšenju wot insektow pod wodu nuri a so k jahodowemu płodej wuwiwaja, kotryž potom zhni a symjenja pušći.

Płody[wobdźěłać]

Płód je krušwojta tobołka, kotrež maja horjeka radialnje rozrjadowane plěški.

Stejnišćo[wobdźěłać]

Wona rosće we małowutkatych abo wutkatych, stejacych abo pomału běžacych wodach, a to w hatach, starych wodach a měrnych jězorach.

Rozšěrjenje[wobdźěłać]

Wulka bónčawa je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.

Podobnej družinje[wobdźěłać]

  • Mała bónčawa Nymphaea candida ma kćenja z přeměrom mjezy 6 a 8 cm a rosće w małowapnych wodach w srjedźnej, wuchodnej a sewjernej Europje. Kćenjowe łopjena su krótše hač keluškowe łopjena. Kćenjowy spódk je słabje 4hranity. Plěškowa tačel je jasnje konkawna a ma 6 hač do 12 płěškowych promjenjow.
  • Nymphaea tetragona rosće w sewjerowuchodnej Europje. Kćenjowy spódk je jasnje štyrihranity. Keluchowe łopjena zwostawaneju hač do zrałosće płoda. Płuwace łopjena su podołhojte a docpěja šěrokosć wot 8 cm.

Wobraza[wobdźěłać]

Noty[wobdźěłać]

  1. Pawoł Völkel: Prawopisny słownik hornjoserbskeje rěče. Hornjoserbsko-němski słownik. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 2005, ISBN 3-7420-1920-1, str. 49.
  2. W internetowym słowniku: Seerose
  3. Jurij Kral: Serbsko-němski słownik, ISBN 3-7420-0313-5, strona 124, ale w pluralu hatne husyčki

Žórła[wobdźěłać]

  • GU Maxi-Kompaß Blumen, ISBN 3-7742-3852-9, strona 170 (něm.)
  • GU Naturführer Blumen, ISBN 3-7742-1507-3, strona 170 (něm.)
  • Seidel/Eisenreich: BLV Bestimmungsbuch Blütenpflanzen, ISBN 3-405-13557-5, stronje 64-65 (něm.)
  • Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 40 (něm.)
  • Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 172 (něm.)
  • Ullstein Lexikon der Pflanzenwelt, 1973, ISBN 3-550-16019-4, strona 406 (něm.)
  • Kral, Jurij: Serbsko-němski słownik hornjołužiskeje rěče. Maćica serbska, Budyšin (1927)
  • Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
  • Völkel, Pawoł: Hornjoserbsko-němski słownik, Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin (1981)

Eksterne wotkazy[wobdźěłać]

Commons
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije