Pólska

Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije
Dźi do: Nawigacija, Pytać
Republika Pólska
Herb Polski.svg
Wopon Pólskeje
Flag of Poland.svg
Chorhoj Pólskeje
zakładne daty:
swójske mjeno Rzeczpospolita Polska
stolica Waršawa
přestrjeń 312.678 km²
wobydlerstwo 38.186.860 (30. junija 2010)
hustosć zasydlenja 122/km²
forma knježerstwa republika
hłowa stata prezident Bronisław Komorowski (wot 4. julija 2010)
šef knježerstwa ministerski prezident
Donald Tusk
měna Złoty
hamtska rěč pólšćina
hymna Mazurek Dąbrowskiego
časowe pasmo UTC+1
njewotwisnosć ca. 960
Top Level Domain .pl
telefon +48
mapa
EU location POL.png
Wobdźěłać
p  d  w
Information icon.svg

Pólska je srjedźnoeuropski stat. Stolica je Waršawa.

Oficielna rěč w Pólskej je pólšćina.

Geografija[wobdźěłać]

Mjezuje z Němskej na zapadźe, z Čěskej a ze Słowakskej na juhu, z Ukrainu na juhowuchodźe, z Běłoruskej na sewjerowuchodźe, z Ruskej, Litawskej a Baltiskim morjom na sewjeru.

Najwyša hora je Rysy w horach Tatry (2499 m nad normalnej nulu), a najniše městno su Żuławy Wiślane (1,8 m pod normalnej nulu).

Města[wobdźěłać]

Čisło Mjeno Wobydlerstwo Wojewódstwo
1 Wopon Warszawy Waršawa 1 697 596 Mazowske
2 Wopon Łodzi Łódź 767 628 Łódźske
3 Wopon Krakowa Kraków 757 144 Małopólske
4 Wopon Wrocławia Wrocław 635 932 Delnjošleske
5 Wopon Poznania Poznań 567 882 Wulkopólske
6 Wopon Gdańska Gdańsk 458 053 Pomorske
7 Wopon Szczecina Szczecin 411 119 Zapadnopomorske
8 Wopon Bydgoszczy Bydgoszcz 366 074 Kujawsko-Pomorske
9 Wopon Lublina Lublin 354 967 Lublińske
10 Wopon Katowic Katowice 317 220 Šleska
11 Wopon Białegostoku Białystok 294 864 Podleske
12 Wopon Gdyni Gdynia 252 791 Pomorske
13 Wopon Częstochowy Częstochowa 246 890 Šleska
14 Wopon Radomia Radom 227 018 Mazowske
15 Wopon Sosnowca Sosnowiec 226 034 Šleska
16 Wopon Kielc Kielce 208 193 Swjatokřižske
17 Wopon Torunia Toruń 208 007 Kujawsko-Pomorske
18 Wopon Gliwic Gliwice 199 451 Šleska
19 Wopon Zabrza Zabrze 191 247 Šleska
20 Wopon Bytomia Bytom 187 943 Šleska
21 Wopon Bielska-Białej Bielsko-Biała 176 987 Šleska
22 Wopon Olsztyna Olsztyn 176 864 Warmińsko-Mazurske
23 Wopon Rzeszowa Rzeszów 163 069 Pokarpatske
24 Wopon Rudy Śląskiej Ruda Śląska 146 582 Šleska
25 Wopon Rybnika Rybnik 141 580 Šleska

Wojewódstwa[wobdźěłać]

Wojewodztwa.svg

Pólska wobsteji ze slědowacych wojewódstwow (pol. województwo):

  1. Delnjošleska
  2. Kujawsko-pomorska
  3. Łódźska
  4. Lublińska
  5. Lubušska
  6. Małopólska
  7. Mazowska
  8. Opolska
  9. Pokarpatska
  10. Podleska
  11. Pomorska
  12. Šleska
  13. Swjatokřižska
  14. Warmińsko-Mazurska
  15. Wulkopólska
  16. Zapadnopomorska

Politika[wobdźěłać]

Wot 4. julija 2010 je Bronisław Komorowski pólski prezident. Je naslědnik prezidenta Lecha Kaczińskeho (Prawo i Sprawiedliwość), kotryž 10. apryla 2010 přez spad lětadła smjertnje znjezboži. Ministarski prezident je Donald Tusk (Platforma Obywatelska).

W dźensnišim parlamenće su strony: Platforma Obywatelska, Prawo i Sprawiedliwość, Lewica, Polskie Stronnictwo Ludowe. Koaliciju twortej Platforma Obywatelska a Polskie Stronnictwo Ludowe.

Stawizny[wobdźěłać]

Pólska za Bolesława Chrobłeho

Spočatk Pólskeje je z knježerstwom Mieszka I. był. W lěće 966 je dupjenje Pólskej było. Prěni kral Pólskej je w 1025 Bolesław Chrobły był.

Unija w 17. lětstotku

Wot 1385 je Pólska z Litawskej uniju stworiła. Ta unija bu tež "Rzeczpospolita Obojga Narodów" ("Republika dweju narodow") mjenowana.

W lěće 1795 je Pólska přestała eksistować a Pólska bu mjez Pruskej, Ruskej a Rakusko-Wuherskej rozdźělena.

Pólska je njewotwisnosć po prěnjej swětowej wójnje wróćo dóstała.

II. republika (1919-1939)

Za čas druheje swětoweje wójny je Pólska 5.600.00 ludźi (16% populaciji z 1939) zhubiła.

W lětach 1945-1989 Pólska běše komunistiska Ludowa republika Pólska (pólsće: Polska Rzeczpospolita Ludowa, PRL).

Wot lěta 1999 je Pólska čłon NATO, wot 1. meje 2004 Europskeje unije.

Wotkazy[wobdźěłać]

 Commons: Pólska – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije