K wobsahej skočić

Běła kichawa

Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije
Běła kichawa
Běła kichawa (Veratrum album)
systematika
Domena Eukaryoty
Swět Rostlinstwo
rjadownja: (Liliopsida)
podrjadownja: (Liliidae)
rjad: (Liliales)
swójba: Kichawowe rostliny (Melianthaceae)
ród: Kichawa[1] (Veratrum)
družina: Běła kichawa
wědomostne mjeno
Veratrum album
L.
Wobdźěłać
p  d  w
Jědojta družina

Běła kichawa (Veratrum album) je rostlina ze swójby kichawowych rostlinow (Melianthaceae).

Běła kichawa je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 50 hač 150 cm. Rostlina ma wjace tołstych korjenjow.

Łopjena maja dołhe nerwy, su wjacekróć po dołhosći fałdowane, schódne a steja šrubojće wokoło stołpika. Delnje łopjena su šěroko owalne, mjeztym zo hornje łopjena su lancetojte, wjacenerwne.

Kćěje wot junija hač awgusta. Hwězdate, běłe abo žołtojte, zwonka zelenojte kćenja docpěwaja šěrokosć wot 8 hač 15 mm a steja w kićach, kotrež su k nakónčnej, maksimalnje 50 cm dołhej pakići zjednoćene. Delnjej kćeni stej dwusplažnej. Kćenjowe łopješka su ćmowšo žiłowane.

Zajědojćenje wuwoła třichanje, sylzowe ćečenje, problemy při póžěranju, hłowywjerćenje, přizajeće, spadowanje krejoweho ćišća a smjerć přez stagnaciju wutroby abo přizajeće dychanja. Alkaloidy móžeja samo intaktnu kožu předrěwaja.

Rosće často na łukach a składźišćach za zwěrjata Alpow, na łuhojtych łukach a w łučinowych lěsach blisko Alpow. Preferuje čerstwe hač mokre, wutkate, zwjetša wapnite pódy.

Rostlina je w horinach srjedźneje a južneje Europy rozšěrjena.

  1. W internetowym słowniku: Germer
  • Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 38, 118 (němsce)
  • Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 186 (němsce)
  • Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.
  • Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
  • Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
  • Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije