Kónčkaty klon
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije
_1.jpg) |
|
| Kónčkaty klon (Acer platanoides) | |
| systematika | |
|---|---|
| Domena | Eukarioty |
| Swět | Rostlinstwo |
| klasa: | Rosopsida |
| podklasa: | (Rosidae) |
| porjad: | (Sapindales) |
| swójba: | Mydłowcowe rostliny (Sapindaceae) |
| podswójba: | (Hippocastanoideae) |
| ród: | Klon (Acer) |
| družina: | Kónčkaty klon |
| wědomostne mjeno | |
| Acer platanoides | |
| L. | |
| Mapa | |
 |
|
| Rozšěrjenje kónčkateho klona | |
Kónčkaty klon abo jawor (Acer platanoides) je lisćowy štom ze swójby mydłowcow, z roda klonow. Po druhim žórłam zarjaduje so do swójskeje swójby klonowych rostlinow (Aceraceae).
Wobsah |
[wobdźěłać] Wopis
Kónčkaty klon je za čas lěća zeleny štom, kotryž dosahuje wysokosć wot 20 hač do 30 m a starobu wot 150 hač do 200 lětow.
Króna štoma je šěroka a kmjen je krótki a ma sylne hałuzy.
Najprjedy skora je hładka a blědobruna, pozdźišo je ćmowobruna abo čornojta. Ma dołhe kwěkańcy a je rjapikata.
Młode hałuzy su brune, nahe. Zymske pupki su owalne, kulojte abo kónčkojte a dosahuja dołhosć wot 3 hač do 10 mm.
Łopjena su schódne, napřećostejne, stołpikate z 3-20 cm dołhosću. Łopjena su pjećlapate, docpěwaja dołhosć wot 15 cm a šěrokosć wot 20 cm. Lapy su daloko wobłukaće zubate, na wšěm boku z 1-2 zubomaj. Na hornim boku su ćěmnozelene, błyšćace, nahe, na delnim boku - jasniše, na žiłkach - kosmate. Nazymske barbjenje je złotožołte abo ćěmnočerwjene.
Kónčkaty klon kćěje wot apryla do meje. Kćenja so pokazaja před łopjenami. Steja w pakićach, kotrež docpěwaja dołhosć wot 4 hač do 8 cm. Su pjećličbne. Kćenjowy přikryw je dwójny. W kwětnistwje su dwusplažne a jednosplažne kćenja. Keluch a króna su podobne, žołtozelene abo błědožołte, docpěwaja dołhosć wot 4 hač do 7 mm. Stameny su wosom. Płódnik je hornje stejacy.
Štom ma křidłowe płody. Dźělpłody docpěwaja dołhosć wot 4 hač do 5 cm (6 cm) a šěrokosć wot 15 mm. Płody zrawja w oktobrje.
Kćenja buchu wot pčołow wopróšene. Płody buchu wot wětra rozšěrjene.
[wobdźěłać] Stejnišćo
Kónčkaty klon rosće w słóčnych lěsach, wudolinskich a łučinowych lěsach. Preferuje hłubokosahace, włóžne, wutkate, bazate, hlinjane pódy.
[wobdźěłać] Přestrjeń
Kónčkaty klon je w nimale cyłej Europje rozšěrjeny. Rozšěrjenje saha na wuchodźe hač do Urala a na sewjerje hač do Srjedźnošwedskeje a Južnofinskeje. Tež rosće w Małoaziji, Kawkazu, sewjernej Persiskej; w srjedźnej Europje wot nižiny hač do horiny z wysokosć wot 1000m.
[wobdźěłać] Wužiwanje
Hódnotne, twjerde, ćežke a cunonitkojte drjewo bu za meble, blidowe deski a hudźbowe nastroje wužiwane.
[wobdźěłać] Žórła
- Helmut Pirc: Ahorne. Stuttgart 1994, ISBN 3-8001-6554-6 (něm.)
- Seidel/Eisenreich: BLV Bestimmungsbuch Bäume und Sträucher, ISBN 3-405-13737-3, strony 62-63, 148, 155, 169, 185 (něm.)
- Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 426 (něm.)
[wobdźěłać] Eksterne wotkazy
- Botanický herbář (čěsk.)
- garten.cz (čěsk.), (pól.), (něm.), (jendź.), (słow.)
- atlas-roslin.pl (pólski)
- USDA plants database (jendź.)
- Flora of Northern Ireland (jendź.)
- Gartendatenbank (něm.)
- Plants for a Future (jendź.)
- Global Invasive Species Database (jendź.)
 |
Tutón nastawk dyrbi so polěpšić, dokelž jeho rěčna forma je hišće njedosahowaca. Jeli nastawk ma wjace hač jedyn njedostatk, wužiwaj prošu předłohu {{Rq}}. Nimo toho so awtomatisce kategorija Kategorija:Wikipedija:Nastawki kiž dyrbja so rěčnje předźěłać doda. |
