Brunicowa jama Janšojce
Janšojska jama (němsce Tagebau Jänschwalde) je bywša wotkryta brunicowa jama w Delnjej Łužicy, kotraž je so wot firmy Lausitz Energie Bergbau AG (LEAG) wobhospodariła. Wona bu pomjenowana po bliskej gmejnje Janšojce a bě hač do lěta 2024 jedna z tehdy hišće štyrjoch aktiwnych brunicowych jamow we Łužiskim brunicowym rewěrje. Njedaloko jamy nadeńdźe so Janšojska milinarnja, kotraž so zwjetša z brunicu z tuteje jamy zastarowaše.
W Janšojskej jamje wudobywaše so brunica z wósom do dwanaće metrow šěrokeje woršty, kotraž nadeńdźe so něhdźe 90 metrow pod zemi. Prěnjotnje připowědźene rozšěrjenje Janšojskeje jamy dale do sewjera, kotrež by potrjechiło wjeski Wótšowaš, Keŕkojce a Grabk w gmejnje Derbno, bu w lěće 2017 wot noweho wobhospodarja jamy LEAG wotprajene a wudobywanje brunicy je so 2023 kónčiło.
Geografija
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]Jama rozpřestrěwaše so we wokrjesu Sprjewja-Nysa sewjerowuchodnje Choćebuza na teritoriju gmejnow Janšojce a Móst. Južny dźěl słuša do gmejnow Kopańce a Łukojce kaž tež do městow Baršć a Choćebuz.
Přirodny běh rěki Małksy je so přez brunicowu jamu přetorhnył a ma so zaso wobnowić.
Stawizny
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]Wudobywanje brunicy z Janšojskeje jamy zahaji so mjez 1974 a 1976 južnje wjeski Groźišćo pola Mosta. Wottam rozpřestrěwaše so jama najprjedy do južneho směra, zo by so blisko Klinki wobroćiła na sewjerowuchod. Prěnju brunicu wudobywachu w oktobrje 1976.
Za jamu dyrbjachu so wotbagrować wjeski Klinka (najwjetši dźěl; 1981), Wusoka (1985), Mały Borow (1986), Mały Rjasnik (1987), wuchodny dźěl Groźišća (1993) a naposledk Rogow (2004). Z tutych wsow přesydlichu so po hamtskich ličbach 1166 wosobow, při čimž wopušći něhdźe 300 wobydlerjow Klinki a Wusokeje swojej wjesce hižo do oficielneho přesydlenja.
Wosebje dołholětny protest Rogowčanow přećiwo 1977 wobzamknjenemu wotbagrowanju swojeje wsy žněješe nadregionalnu kedźbnosć w němskich a mjezynarodnych medijach. Cyłkownje bě a budźe přestrjeń we wulkosći 3165 hektarow direktnje potrjechena wot jamy.
Na juhu něhdyšeje jamy nastawa Klinčanski jězor. Tež na sewjeru jamy, w naposledk aktiwnym wotrězku, ma přichodnje nastać jězor.
