Błótoń

Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije
Zur Navigation springen Zur Suche springen
46.782317.5628104
Błótoń
Balaton
Satelitowy wobraz Błótonja
Satelitowy wobraz Błótonja
Geografija
přitoki Zala
wotběh Sió-kanal
přibrjóžne sydlišća Siófok
Daty
wysokosć 104 m n.m.hł.
přestrjeń 594 km²
rozměry 79x12,7 km
wolumen 1,9 km³
hłubokosć
přerězna 3,25 m
maksimalna 12 m
BalatonMountains.JPG
Hórkaty sewjerny přibrjóh jězora
Wobdźěłać
p  d  w
Information icon.svg

Błótoń[1] (madźarsce Balaton, němsce Plattensee) je wulki jězor w Panonskej nižinje, najwjetša wodźizna Madźarskeje a zdobom najwjetši jězor a nimo Neusiedlskeho jězora tež najwažniši stepowy jězor srjedźneje Europy. Nimo stolicy Budapest je Błótoń najwuznamniši cil turistow w Madźarskej. Hospodarski wuznam matej nimo toho tež winicarstwo a rybarstwo.

Geografija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

Nadeńdźe so na zapadźe Madźarskeje, něhdźe 90 kilometrow juhozapadnje Budapesta a je cyłkownje 79 kilometrow dołhi a přerěznje 7,8 kilometrow šěroki. Z přestrjenju wot 594 km² je wón wo 14 km² wjetši hač Genfski a wo 58 km² wjetši hač Bodamski jězor. Najwjetši přitok je rěčka Zala. Staw wody so w běhu počasow přeměnjuje. Přez Sió-kanal je jězor z Dunajom zwjazany, štož zmóžnja wotwódnjenje při wysokej wodźe a z tym wotwobaranje popławjenjow.

Połkupa Tihany rozdźěla Błótoń do dweju dźělow, kotrejž stej přez 1300 metrow šěroki přeliw ze sobu zwjazanej. Přerěznje je jězor jenož 3,25 metrow hłuboki a na najhłubšim městnje něhdźe dwanaće metrow. Tohodla so jeho woda w lěću chětře wohrěwa, husto na wjace hač 30° C. Južny přibrjóh je płony, sewjerny pak pahórkaty. Nimale cyły jězor je wot šěrokeho sćinoweho pasma wobdaty.

Najwjetše města wokoło Błótonja su Siófok (25.000 wobydlerjow), Keszthely (21.000) a Balatonfüred (13.000).

Mjeno[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

Madźarske mjeno pochadźa kaž němske ze słowjanskeho blato (serbsce „błóto“). W madźaršćinje mjenuje so jězor tež Magyar tenger („Madźarske morjo“) abo skrótka Balcsi.

Wobrazy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

  1. Křesćan Bohuwěr Pful: Łužiski serbski słownik. Maćica Serbska, Budyšin 1866, str. 28 (online).

Wotkaz[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

 Commons: Błótoń – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije