Čorny ćernjowc

Čorny ćernjowc

Čorny ćernjowc (Rubus fruticosus)
systematika
Domena	Eukarioty
Swět	Rostlinstwo
	Rosidy Eurosidy I
porjad:	(Rosales)
swójba:	Róžowe rostliny (Rosaceae)
podswójba:	(Rosoideae)
ród:	Ćernjowc (Rubus)
družina:	Čorny ćernjowc
wědomostne mjeno
Rubus fruticosus agg.
L.

Čorny ćernjowc (Rubus fruticosus) je kerk ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae). Dalšej serbskej mjenje staj ćernjowka a ćernjowa jahoda.

Čorny ćernjowc z płodami

Kćenja

Wopis

Čorny ćernjowc je kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot 1 hač 4 m (wot 50 hač 200 cm).

Stołpik je zwjetša wobłukojty a ćernjojty.

Łopjena

Łopjena su w zymje zelene, po třoch hač po sydmjoch pjerite, na hornim boku zelne a na delnim boku často běłopjelsćojte. Łopješka su jejkojte, wótre, rězane, sedźace hač rozdźělnje stołpikate.

Kćenja

Kćěje wot meje hač awgusta. Běłe abo čerwjenojte kćenja steja we wjelekćenjowych, často nimale pyramidojtych pakićach a docpěwaja wulkosć wot 1,5 hač 3 cm.

Płody

Čorny abo čornočerwjeny kompleksny kamjentny płód wobsteji z 20 hač 50 małkich płodźikow. Jeho brěčka je wioletna.

Formy

Rostlina je na formach bohata družina z wjele małkimi družinami, kotrež so hodźi jenož ćežko rozeznawać.

Stejnišćo

Rosće w kerčinach, na lěsnych kromach, w skałach a na suchich trawnikach.

Rozšěrjenje

Rostlina je w nimale Europje rozšěrjena.

Wužiwanje

Kucharstwo

Płód je purpurowo-čorny a ma kisały a słódki słód. Čini so konfitira a zyrop z płodow.

Medicina

Z łopjenow so móže zelo zhotowić. Wono ma krej čisćacy a sangoglucidmalaltigan wuskutk. Jahody je dobre žórło za witaminy A a C, wobsahujo kalium, magnezij a kopor.

Jahody čornych ćernjowcow překrawjenje podpěruje a pomha za čas zymnicy. Tróšku woćoplowany brěčka čornych ćernjowcow je jara dobry lěk přećiwo škropawemu abo womučnjenemu hłosej.

Něhdy so korjeń kaž lěk nałožowa, ale to dźensniši dźeń wjace z wašnjom njeje.

Žórła

• Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 833 (něm.)
• Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 454 (něm.)
• Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 410 (něm.)
• Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.
• Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
• Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
• Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)