Čorny ćernjowc
 |
|
| Čorny ćernjowc (Rubus fruticosus) | |
| systematika | |
|---|---|
| Domena | Eukaryoty |
| Swět | Rostlinstwo |
| Rosidy Eurosidy I |
|
| porjad: | (Rosales) |
| swójba: | Róžowe rostliny (Rosaceae) |
| podswójba: | (Rosoideae) |
| ród: | Ćernjowc[1][2] (Rubus) |
| družina: | Čorny ćernjowc |
| wědomostne mjeno | |
| Rubus fruticosus agg. | |
| L. | |
Čorny ćernjowc (Rubus fruticosus) je kerk ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae). Dalšej serbskej mjenje staj ćernjowka a ćernjowa jahoda.
Wobsah |
Wopis [wobdźěłać]
Čorny ćernjowc je kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot 1 hač 4 m (wot 50 hač 200 cm).
Stołpik je zwjetša wobłukojty a ćernjojty.
Łopjena [wobdźěłać]
Łopjena su w zymje zelene, po třoch hač po sydmjoch pjerite, na hornim boku zelne a na delnim boku často běłopjelsćojte. Łopješka su jejkojte, wótre, rězane, sedźace hač rozdźělnje stołpikate.
Kćenja [wobdźěłać]
Kćěje wot meje hač awgusta. Běłe abo čerwjenojte kćenja steja we wjelekćenjowych, často nimale pyramidojtych pakićach a docpěwaja wulkosć wot 1,5 hač 3 cm.
Płody [wobdźěłać]
Čorny abo čornočerwjeny kompleksny kamjentny płód wobsteji z 20 hač 50 małkich płodźikow. Jeho brěčka je wioletna.
Formy [wobdźěłać]
Rostlina je na formach bohata družina z wjele małkimi družinami, kotrež so hodźi jenož ćežko rozeznawać.
Stejnišćo [wobdźěłać]
Rosće w kerčinach, na lěsnych kromach, w skałach a na suchich trawnikach.
Rozšěrjenje [wobdźěłać]
Rostlina je w nimale Europje rozšěrjena.
Wužiwanje [wobdźěłać]
Kucharstwo [wobdźěłać]
Płód je purpurowo-čorny a ma kisały a słódki słód. Čini so konfitira a zyrop z płodow.
Medicina [wobdźěłać]
Z łopjenow so móže zelo zhotowić. Wono ma krej čisćacy a sangoglucidmalaltigan wuskutk. Jahody je dobre žórło za witaminy A a C, wobsahujo kalium, magnezij a kopor.
Jahody čornych ćernjowcow překrawjenje podpěruje a pomha za čas zymnicy. Tróšku woćoplowany brěčka čornych ćernjowcow je jara dobry lěk přećiwo škropawemu abo womučnjenemu hłosej.
Něhdy so korjeń kaž lěk nałožowa, ale to dźensniši dźeń wjace z wašnjom njeje.
Nóžki [wobdźěłać]
- ↑ Prawopisny słownik, Hornjoserbski słownik, ISBN 3-7420-1920-1, strona 74
- ↑ W internetowym słowniku: Brombeerstrauch
Žórła [wobdźěłać]
- Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 833 (něm.)
- Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 454 (něm.)
- Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 410 (něm.)
- Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.
- Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
- Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
- Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
