Čorny ćernjowc
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije
 |
|
| čorny ćernjowc (Rubus fruticosus) | |
| systematika | |
|---|---|
| Domena | Eukarioty |
| Swět | Rostlinstwo |
| klasa: | (Rosopsida) |
| podklasa: | (Rosidae) |
| porjad: | (Fabales) |
| swójba: | Róžowe rostliny (Rosaceae) |
| podswójba: | (Rosoideae) |
| ród: | Ćernjowc (Rubus) |
| družina: | Čorny ćernjowc |
| wědomostne mjeno | |
| Rubus fruticosus agg. | |
| L. | |
Čorny ćernjowc (Rubus fruticosus) je kerk ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae). Dalšej serbskej mjeni staj ćernjowka a ćernjowa jahoda.
Wobsah |
[wobdźěłać] Wopisanje
Čorny ćernjowc je kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot 1 hač 4 m (wot 50 hač 200 cm).
Stołpik je zwjetša wobłukojty a ćernjojty.
Łopjena su w zymje zelene, po třoch hač po sydmjoch pjerite, na hornim boku zelne a na delnim boku často běłopjelsćojte. Łopješka su jejkojte, wótre, rězane, sedźace hač rozdźělnje stołpikate.
Kćěje wot meje hač awgusta. Běłe abo čerwjenojte kćenja steja we wjelekćenjowych, často nimale pyramidojtych pakićach a docpěwaja wulkosć wot 1,5 hač 3 cm.
Čorny abo čornočerwjeny kompleksny kamjentny płód wobsteji z 20 hač 50 małkich płodźikow.
Rostlina je na formach bohata družina z wjele małkimi družinami, kotrež so hodźi jenož ćežko rozeznawać.
[wobdźěłać] Stejnišćo
Rosće w kerčinach, na lěsnych kromach, w skałach a na suchich trawnikach.
[wobdźěłać] Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale Europje rozšěrjena.
[wobdźěłać] Wužiwanje
[wobdźěłać] Kucharstwo
Płód je purpurowo-čorny a ma kisały a słódki słód. Čini so konfitira a zyrop z płodow.
[wobdźěłać] Medicina
Z łopjenow so móže zelo zhotowić. Wono ma krej čisćacy a sangoglucidmalaltigan wuskutk. Jahody je dobre žórło za witaminy A a C, wobsahujo kalium, magnezij a kopor.
Jahody čornych ćernjowcow překrawjenje podpěruje a pomha za čas zymnicy. Tróšku woćoplowany brěčka čornych ćernjowcow je jara dobry lěk přećiwo škropawemu abo womučnjenemu hłosej.
Něhdy so korjeń kaž lěk nałožowa, ale to dźensniši dźeń wjace z wašnjom njeje.
[wobdźěłać] Žórła
- Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 454 (něm.)
- Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 410 (něm.)
- Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.
- Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
- Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
- Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
