Słódka wišnja

Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije
(ze strony „Třěšeń” sposrědkowane)
Dźi do: Nawigacija, Pytać
Słódka wišnja
Süßkirsche Prunus avium.jpg
Kćějaca słódka wišnja (Prunus avium)
systematika
Domena Eukaryoty
Swět Rostlinstwo
  Rosidy
Eurosidy I
porjad: (Rosales)
swójba: Róžowe rostliny (Rosaceae)
podswójba: (Spiraeoideae)
tribus: Póčkosadowe rostliny (Amygdaleae)
ród: (Prunus)
družina: Słódka wišnja[1][2]
wědomostne mjeno
Prunus avium
(L.) L.
Wobdźěłać
p  d  w
Information icon.svg

Słódka wišnja[1][2] (Prunus avium) je štom ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae). Dalše serbske mjena su (słódka) wišeń[2], (słódka) třěšnja[2], (słódka) třěšeń[2].

Płodaj

Wobsahuje sćěhowace poddružiny:

Wopis[wobdźěłać]

Słódka wišnja je štom, kotryž docpěje wysokosć wot 2 hač 25 m. Jeje rosćenska forma wariěruje po podłožku, sorće a rěžku.

Króna je šěroko jejkojta hač kulojta.

Skora je sylnje wjerćena a čewjernobruna hač čorna. Z ranjenych zdónkow gumijowa žiwica wustupuje, kotraž rana zaso zawěraja.

Hałuzy rosće na kosu zrunanje.

Łopjena[wobdźěłać]

Łopjena su ćeńke, jejkojte hač eliptiske, kónčkojte, zubate abo zhruba rězane a docpěja dołhosć wot 5 hač 15 cm. Jich stołpiki maja prědku žałzy a docpěja dołhosć wot hač do 5 cm. Wone su na delnim boku kosmate. Nazymske barbjenje je žołto-oranžowe hač čerwjene.

Kćenja[wobdźěłać]

Kćěje wot apryla hač meje. Běłe kćenja so před łopjenami jewja a steja po dwěmaj hač po šěsćoch we wokołkojtych promješkach a docpěwaja wulkosć wot něhdźe 3 cm. Jich stołpik docpěje dołhosć wot hač do 5 cm. Krónowe łopješka docpěja dołhosć wot 10 hač 15 cm. Próškowe łopješka su dwaceći.

Rostlina njese pupkowe šupizny na spódku kćenjowych stołpikow.

Płody[wobdźěłać]

Póčkaty płód docpěwa wulkosć wot 2,5 cm a je kulowaty hač wutrobojty, čerwjeny hač čorny, njezwobručowany a wobsahuje hładku póčku. Jich stołpiki docpěwaja dołhosć wot 2 hač 5 cm. Wone wot junija zrawja. Při dźiwje rosćacych štomach su słódke abo tróšku hórke, ale nic kisałe.

Wone njedozrawjeja. Tohodla so dyrbja dospołnje zrałe šćipać.

Jich derje słodźace płodowe mjaso wobsahuje dosć cokora, mineralne maćizny a witaminy.

Stejnišćo[wobdźěłać]

Rosće dźiwje w lěsach, na lěsnych kromach, w žiwych płotach. Ma radšo słónčne stejnišćo a rosće najlěpšo na hłubokosahacych, tróšku włóžnych a wutkatych pódach.

Rozšěrjenje[wobdźěłać]

Rostlina je předewšěm w srjedźnej a južnej Europje rozšěrjena.

Podobna družina[wobdźěłać]

Rostlina je družinje Kisała wišnja (Prunus cerasus) podobna, kotraž je kerk abo štom z wysokosću wot 10 m. Jeje płody su kisałe. Kćenjowe stołpiki docpěwaja dołhosć wot 2 hač 4 cm a njesu na spódku pupkowe špupizne a 1-2 lisćowej łopjeni. Krónowe łopješka su nimale kruhojte.

Rosće w swětłych lěsach, žiwych płotach a so často plahuje.

Hlej tež[wobdźěłać]

Noty[wobdźěłać]

  1. 1,0 1,1 Pawoł Völkel: Prawopisny słownik hornjoserbskeje rěče. Hornjoserbsko-němski słownik. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 2005, ISBN 3-7420-1920-1, str. 541, pod hesłom wišnja.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 W internetowym słowniku: Süßkirsche

Žórła[wobdźěłać]

  • Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 679 (něm.)
  • Mayer, Schwegler: Welcher Baum ist das?, Bäume, Sträucher, Ziergehölze, ISBN 978-3-440-11273-1, strona 174 (něm.)
  • Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 438 (něm.)
  • Spohn: Welcher Baum ist das? Die neuen Kosmos-Naturführer, ISBN 978-3-440-10794-2, strona 100 (něm.)
  • Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 418 (něm.)
  • Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.
  • Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
  • Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
  • Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije