Cezišćina

Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije
Dźi do: Nawigacija, Pytać
(Цез мец [Cez mec])
Cezišćina
rěčnicy něhdźe 15.000
znamjenja a klasifikacija
klasifikacija Kawkaske rěče (diskutowany)
Sewjerowuchodnokawkaske rěče
Dagestanske rěče
Awaro-Ando-Didoiske rěče
Didoiske rěče
rěčne kody
ISO 639-2:

cau

ISO 639-3 (SIL):

ddo]

Wobdźěłać
p  d  w
Information icon.svg

Cezišćina je sewjerowuchodnokawkaska rěč, kotraž so wot něhdźe 15.000 rěčnicow w juhozapadźe Dagestana rěči. Dokelž žana spisowna rěč njeje, so wužiwaja k pisanskej komunikaciji Awarišćinu abo Rušćinu, kotraž najwjetši Cezy jara derje wobknježa. Cezišćina so na šulach njewuči. Wona ma wjele wliwow a požčonki z Rušćiny, Awarišćiny, Persišćiny, Georgišćiny abo Turkskich rěčow regiony.

Mjeno rěče[wobdźěłać]

Mjeno cez pochadźa wot ceziskeje rěče a woznamjenja worjoł. W druhich rěčach so druhdy mjenuje cezišćinu po jeje georgiskej mjenje, dido.

Narěče[wobdźěłać]

Cezišćina so móže do slědowacych narěčow rozdźěłać, kotrež buchu po wsach mjenowane, w kotrychž so rěčane; swójske mjenowanja wsow su tu w datym času w spinkach mjenowane:

  • Asach (Asaq)
  • Tsebari (Ceboru)
  • Mokok (Newo)
  • Kidero (Kidiro)
  • Sagada (Soƛʼo)

Fonologija[wobdźěłać]

Wšě fonem je listowany z jeho IPA [brackets], łaćonskej a kyriliskejCyrillic alphabet representations.

Konsonanty[wobdźěłać]

Bilabial Dental Lateralne Palatal Welar Uwular Faryngalne Glotalne
Kluzil [p] [b] [pʼ]
p b pʼ
п б пI
[t] [d] [tʼ]
t d tʼ
т д тI
[k] [ɡ] [kʼ]
k g kʼ
к г кI
[qʼ]

къ
Frikatiwne [s] [z]
s z
с з
[ɬ]
ł
лъ
[ʃ] [ʒ]
š ž
ш ж
[x] [ɣ]
x ɣ
х гъ
[ħ] [ʕ]
ħ ʕ
хI гI
[h]
h
гь
Afrikatne [ʦ] [ʦʼ]
c cʼ
ц цI
[t͡ɬ] [t͡ɬʼ]
ƛ ƛʼ
лI кь
[ʧ] [ʧʼ]
č čʼ
ч чI
[q͡χ]
q
хъ
Nazal [m]
m
м
[n]
n
н
Likwid [r]
r
р
[l]
l
л
Połwokal [w]
w
в
[j]
y
й
  • Cezišćina pokaza inwentar 33 konsonantow.
  • Glottalny kluzil ([ʔ]) njeje fonemiski ale wustupuje awtomatisce před njefaryngalowanymi wokalemi w poziciji na spočatku słowa.
  • Konsonantowe zeskupjenja buchu často wułamane přez zasunjenje epentetiskeho wokala [e]. Po [j], zasunjeny wokal je [i].
  • Nazwukowe konsonanty so móžeja faryngalować a su markěrowane jako tajke w namjetowanej ortografiji přez mały [ˁ], kotryž slěduje konsonant; w kyriliskim prawopis palochka ("Ӏ" abo "I") so wužiwa po wokalu, kotryž slěduje konsonant.
    • Konsonantowe faryngalowanje na kóncu złóžkow je transkribowane w kyriliskej z (hdźež C steji za konsonant) a z VCˁ w łaćonskej transkripciji (V steji za wokal). Někotre słowniki pisaja to jako VIC , kotrež čini sćěh CVIC dwuzmyslny (hlej deleka).
    • Konsonantowe faryngalowanje na kóncu złóžkow je transkribowane w kyriliskej z CVI (palochka slěduje wokal, mjeztym zo faryngalowanje aktualnje wobwliwuje jón bóle hač předchadny konsonant) a z CˁV we łaćonskej transkripciji.
    • Faryngalizacija wězo pječa je epiglotalna.
  • Labializowane konsonanty buchu pisane jako w kyriliskej a jako we łaćonskej transkripciji. Konsonant pola p, , b, m, w, n, l, y a ʕ so móže labializowany.

Literatura[wobdźěłać]

  • Bokarev, E. A. 1967. "Cezskij jazyk". In: Jazyki narodov SSSR, Bd. 4. Moskau: Izdatel'stvo «Nauka». S. 404–420.

Eksterne wotkazy[wobdźěłać]

Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije