Kyriliski alfabet

Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije

Dźi do: Nawigacija, Pytać
Rozšěrenje kyriliskeho alfabeta w europskich statach:

██ jako jeničke pismo hamtske rěče

██ pódla łaćonskeho pisma

(W šrafowanych teritorije je wjace hamtskich rěčow, wot kotrychž dźěl so kyrilisce njepisa.)
alfabet na brězowych skorach z Nowgoroda

Kyriliski alfabet je alfabet, kotryž so wužiwa zo by so w někotrych zwjetša – ale nic jenož – słowanskich rěčach pisał. Najbóle rozšěrjene rěčana mjez tymi je rušćina. Kyriliski alfabet so wužiwa w wjele mjeńšowych rěčach Ruskeje a ukrainšćinje, běłorušćinje, bołharšćinje, kazachšćinje, makedonšćinje, mongolšćinje a serbišćinje.

Wot čłonstwa Bołharskeje w Europskej Uniji, kyriliski alfabet je jedyn z tři oficialnych europuniskich alfabetow.

Prjedy kyriliski alfabet so je wužiwał tež w rěčach: uzbekšćina, turkmenšćina, kirgizišćina a azerbajdźanšćina, ale te rěče wužiwaja nětčiši łaćonske abo arabske pismo. W Uzbekskej kyriliske pismo so hišće wužiwa, paralelnje z łaćonskim.

Alfabet mjenuje po Kyril (Кирилъ/Κύριλλος) wot Tesaloniki, kotrež wšak njeje jo kreěrował ale předchadny glagolitiski alfabet ("glagolica").

Dokładny wunamakar je njeznaty. Ale so wě, zo alfabet so zjewił w Bołharskej za čas 9. abo 10. lětstotka po modelu grjekskeho. Nimo toho so su za někotre zwuki njeznate w grjekskej rěči glagolitiske pismiki přidali, na př. Ш (Š), Ж (Ž).

Wobsah

[wobdźěłać] Antikski słowjanski (cyrkwinskosłowjanski) alfabet

Dataja:Slavalf.png

[wobdźěłać] Běłoruski alfabet

А а [a]
Б б [b]
В в [v]
Г г [g]
Д д [d]
Е е [je]
Ё ё [jo]
Ж ж [jx]
З з [z]
И, и [i]
Й й [j]
К к [k]
Л л [l]
М м [m]
Н н [n]
О о [o]
П п [p]
Р р [r]
С с [s]
Т т [t]
У у [u]
Ў ў [ux]
Ф ф [f]
Х х [ch]
Ц ц [c]
Ч ч [č]
Ш ш [š]
Щ щ [šć]
Ъ ъ (njezwukowy) (twjerde znamješko)
Ы ы gutural, kaž y w pólšćinje
Ь ь (mjechke znamješko) ; pokaza zo přechodny konsonant je palatalny
Э э [e]
Ю ю [ju]
Я я [ja]


[wobdźěłać] Bołharski alfabet

А а [a]
Б б [b]
В в [v]
Г г [g]
Д д [d]
Е е [e]
Ж ж [ž]
З з [z]
И и [i]
Й й [j]
К к [k]
Л л [l]
М м [m]
Н н [n]
О о [o]
П п [p]
Р р [r]
С с [s]
Т т [t]
У у [u]
Ф ф [f]
Х х [h]
Ц ц [c]
Ч ч [č]
Ш ш [š]
Щ щ [št]
Ъ ъ "šwa" zwuk (1)
Ь ь [j*]
Ю ю [ju]
Я я [ja]


(1) jako a w jendźelskim słowje about, e w němskim słowje Gabe

[wobdźěłać] Makedonski alfabet

А а [a]
Б б [b]
В в [v]
Г г [g]
Д д [d]
Ѓ ѓ [dj]
Е е [e]
Ж ж [ž]
З з [z]
Ѕ dz [dz]
И и [i]
Ј ј [j]
К к [k]
Л л [l]
Љ љ [lj]
М м [m]
Н н [n]
Њ њ [ń]
О о [o]
П п [p]
Р р [r]
С с [s]
Т т [t]
Ќ ќ [cj]
У у [u]
Ф ф [f]
Х х [ch]
Ц ц [c]
Ч ч [č]
Џ џ [dź]
Ш ш [š]

[wobdźěłać] Mongolski alfabet

Kyriliski alfabet so za mongolšćinu wužiwa:

А А а [a]
Б Б б [p]
В В в [w]
Г Г г [g]
Д Д д [t]
Е Е е [je]
Ё Ё ё [jo]
Ж Ж ж [cx]
З З з [ts]
И И и [i]
Й Й й [j]
К К к [k]
Л Л л [l]
М М м [m]
Н Н н [n]
О О о [o]
Ө Ө ө [o]
П П п [p]
Р Р р [r]
С С с [s]
Т Т т [t]
У У у [u]
Ф Ф ф [f]
Х Х х [ch]
Ц Ц ц [c]
Ч Ч ч [č]
Ш Ш ш [š]
Щ Щ щ [šć]
Ъ Ъ ъ
Ы Ы ы
Ь Ь ь
Э Э э [e]
Ю Ю ю [ju]
Я Я я [ja]

[wobdźěłać] Ruski alfabet

А а [a]
Б б [b]
В в [v]
Г г [g]
Д д [d]
Е е [je]
Ё ё [jo]
Ж ж [ž]
З з [z]
И, и [i]
Й й [j]
К к [k]
Л л [l]
М м [m]
Н н [n]
О о [o]
П п [p]
Р р [r]
С с [s]
Т т [t]
У у [u]
Ф ф [f]
Х х [ch]
Ц ц [c]
Ч ч [č]
Ш ш [š]
Щ щ [šć]
Ъ ъ (njezwukowy), твёрдый знак (tvjordij znak), (twjerde znamješko)
Ы ы gutural, kaž y w pólšćinje
Ь ь мягкий знак (mjagkij znak), (mjechke znamješko) ; pokaza zo přechodny konsonant je palatalny
Э э [e]
Ю ю [ju]
Я я [ja]

[wobdźěłać] Serbiski alfabet

KYRILISCE LAĆONSCE ZWUK
А а A a [a]
Б б B b [b]
В в V v [v]
Г г G g [g]
Д д D d [d]
Ђ ђ Đ đ [dź]
Е е E e [e]
Ж ж Ž ž [ž]
З з Z z [z]
И и I i [i]
Ј ј J i [j]
К к K, k [k]
Л л L l [l]
Љ љ LJ lj [lj]
М м M m [m]
Н н N n [n]
Њ њ NJ nj [nj]
О о O o [o]
П п P p [p]
Р р R r [r]
С с S s [s]
Т т T t [t]
Ћ ћ Ć ć [ć]
У у U u [u]
Ф ф F f [f]
Х х H h [ch]
Ц ц C c [c]
Ч ч Č č [č]
Џ џ DŽ dž [dź]
Ш ш Š š [š]


[wobdźěłać] Ukrainski alfabet

А а [a]
Б б [b]
В в [v]
Г г [h]
Ґ ґ [g]
Д д [d]
Е е [e]
Є є [je]
Ж ж [ž]
З з [z]
И и (1)
І і [i]
Ї ї [ji]
Й й [j]
К к [k]
Л л [l]
М м [m]
Н н [n]
О о [o]
П п [p]
Р р [r]
С с [s]
Т т [t]
У у [u]
Ф ф [f]
Х х [ch]
Ц ц [c]
Ч ч [č]
Ш ш [š]
Щ щ [šć]
Я я [ja]
ь sensona (2)
(1) gutural kaž y w pólšćinje a čěšćinje, ы w rušćinje
(2) pokaza zo přechodny pismik je palatalny

[wobdźěłać] Hlej tež

Qsicon Lücke.png
 Tutón nastawk resp. wotrězk hišće ma wobsahowe mjezoty: faluja informacije wo stawiznach a dalše warianty po němskej wikipediji --Tlustulimu 11:41, 20. jun 2008 (CEST).
Pomhaj Wikipediju, z tym ty jón rozšěriš a nětko wudospołniš.
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije