Cycaki

Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije

Dźi do: Nawigacija, Pytać

Cycaki

někotre cycaki

systematika

Domena

Eukarioty

Swět

Zwěrina

nadkmjen:

(Deuterostomia)

kmjen:

Chordazwěrjata (Chordata)

podkmjen:

Rjapniki (Vertebrata)

nadklasa:

(Gnathostomata)

klasa:

Cycaki (Mammalia)

wědomostne mjeno

Mammalia

Linnaeus (1758)

Podklasy

(Protheria)
(Metatheria)
(Eutheria)

pok.·disk.·wobdź.

Cycaki je klasa rjapnikow. K jich kennzeichnenden znamjenjam słuša koža a cycanje dorosta z mlokom. Swětadaloko buchu dźensnišo wokoło 5.500 recentnych družinow rozeznawane, kotrež buchu w tři podklasach rozdźělene: jeja njesuce pracycaki (Protheria), měchawcy (Metatheria) a wyše cycaki abo placentawcy (Eutheria), ke kotrymž tež čłowjek słuša.

[wobdźěłać] Systematika

Rodoštom cycakow

Cycaki buchu do tři podklasow z něhdźe 25 hač 30 porjadow rozdźělene, kotrež buchu z jich strony při měchawcach a wyšich cycakach hišće raz dwě resp. štyri nadporjadowanym skupinam přidźělować móžeja. Bóle detailowa systematika z wšěch swójbami so namaka w systematika cycakow.

Pyskač (Ornithorhynchus anatinus) jako přikład za Protheria

Wallabia bicolor (němsce Sumpfwallaby), družina kenguruwow, jako přikład za měchawcow

wjewjerčka (Sciurus vulgaris) jako přikład za wyšich cycakow

Podklasa: Pracycaki (Protheria)
- Kloakowcy Monotremata
Podklasa: Měchawcy (Marsupialia)
- Nadporjad Ameridelphia
  - Porjad (Didelphimorphia)
  - Porjad (Paucituberculata)
- Naporjad Australidelphia
  - Porjad Microbiotheria (z jeničku družinu Chiloé-Beutelratte (Dromiciops gliroides))
  - Porjad (Notoryctemorphia)
  - Porjad (Dasyuromorphia)
  - Porjad (Peramelemorphia)
  - Porjad Diprotodontia
Podklasa: Wyše cycaki (Eutheria)
- Nadporjad Afrotheria
  - Porjad Tenrekartige (Afrosoricida)
  - Porjad Rüsselspringer (Macroscelidea)
  - Porjad Röhrenzähner (Tubulidentata, z jeničku družinu Erdferkel (Orycteropus afer))
  - Porjad Bibymalagasia †
  - Porjad Schliefer (Hyracoidea)
  - Porjad Rydłače (Proboscidea, z jeničku swójbu słony (elefanty) (Elephantidae))
  - Porjad Sireny (Sirenia)
- Nadporjad Nebengelenktiere (Xenarthra)
  - Porjad Gepanzerte Nebengelenktiere (Cingulata)
  - Porjad Zahnarme (Pilosa)
- Nadporjad Euarchontoglires
  - Porjad Spitzhörnchen (Scandentia)
  - Porjad Riesengleiter (Dermoptera)
  - Porjad Primaty (Primates)
  - Porjad Hrymzaki (Rodentia)
  - Porjad Zajacy (Lagomorpha)
- Nadporajd Laurasiatheria
  - Porjad Překasančniki (Eulipotyphla)
  - Porjad Fledertiere (Chiroptera)
  - Porjad Šupiznaki (Pholidota)
  - Porjad Rubježne zwěrjata (Carnivora, inkluziwnje ćulenje (Pinnipedia))
  - Porjad Jednokopytače (Perissodactyla)
  - Porjad Dwukopytače (Artiodactyla)
  - Porjad Wjelryby (Cetacea)

Někotre přispomnjenja k tutej systematice:

Ameridelphia su najskerje parafyletiska skupina.
Dwukopytače a wjelryby buchu často k zhromadnej porjadźe (Cetartiodactyla) zjate, dokelž so su wjelryby z dwukopytačow wuwili, kotrež bjez tutoho zjeća bychu parafyletiska skupina byli
„Kopitače“ (Ungulata) wjace njejsu w tutej systematice žana systematiska skupina, ale rozdźelne, nic bližo přiwuzne taksy zjimaja. Tute rozdźělenje je pak nic njedwělomne.
Tu jako Tenrekartige (Afrosoricida) woznamjenjene zwěrjata buchu prjedy překasančnikam přirjadowane, dürften so pak jeničce konwergentnje wuwili haben.
Die Fledertiere buchu w někotrych systematikach do bliskostneho poměra k primatam stajene, druhdy buchu tež jako dwaj jeničce konwergentnje wuwiwše taksy, lětace psyki a njetopyrje wobhladowane. Beides dürfte nach jüngeren Untersuchungen aber nicht zutreffend sein.
Zarjadowanje Rüsselspringer, Erdferkels a šupiznakow bě dołho diskutowane, genetiske přepytowanja dopokazuja pak přisłušnosć k přeco horjeka mjenowanym skupinam.