Nuuk
| ||
| Zakładne daty | ||
|---|---|---|
| stat | ||
| awtonomny dźěl kralestwa Danskeje |  Grönlandska | |
| wulkogmejna | Kommuneqarfik Sermersooq | |
| wysokosć | 5 m | |
| přestrjeń | 49 km² | |
| wobydlerstwo | 19.903 (2025) | |
| hustosć zasydlenja | – | |
| póstowe čisło | 3900, 3905 | |
 | ||
| Powětrowy wobraz nutřkowneho města w lěće 2025 | ||
Nuuk (dansce tež Godthåb) je stolica a najwjetše město Grönlandskeje – awtonomneje kónčiny kralestwa Danskeje. Z něhdźe 20.000 wobydlerjemi bydli tam wjace hač třećina cyłeho wobydlerstwa Grönlandskeje.
Połoženje a mjeno
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]Město leži w juhozapadnym dźělu Grönlandskeje při zapadnym kóncu wulkeho fjorda Nuup Kangerlua při Davisowym morju a nadeńdźe so potajkim něhdźe 240 kilometrow južnje polarneho kruha.
Mjeno Nuuk woznamjenja w grönlandšćinje „nós“ abo „kap“ a poćahuje so na formu połkupy, na kotrejž město leži. Za čas danskeho kolonialneho knjejstwa nošeše město mjeno Godthåb (dansce „Dobra nadźija“).
Stawizny
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]Město je so jako danske kolonialne zepěranišćo w lěće 1728 załožiło. Dansko-norwegski misionar Hans Egede natwari tam koloniju Godthaab na ležownosći prjedawšeho sydlišća Inuitow. Egede bě poprawom do Grönlandskeje přijěł, zo by zbytki nordiskich wobydlerjow namakał, město toho pak trjechi na domoródnu inuitsku ludnosć.
Přez lětstotki wuwiwaše so Nuuk wot wikowanišća k politiskemu a administratiwnemu srjedźišću Grönlandskeje. Z wutwarom samozarjadnistwa kupy sta so město tež ze sydłom grönlandskeho parlamenta a knježerstwa.
Geografija a klima
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]Nuuk leži na jednym z najwjetšich fjordowych systemow Arktisy. Wokolina je charakterizowana wot wysokich horow, morja a lodu. Klima je subpolarno-maritimna: Zymy su dołhe a zymne, lěća krótke a chłódne.
Ludnosć a towaršnosć
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]Nuuk njeje jenož centrum zarjadnistwa, ale tež kultury, kubłanja a hospodarstwa Grönlandskeje. Nimo wobydlerjow grönlandskeho pochada bydla tu tež ludźo z Danskeje a druhich krajow, štož čini město kulturnje mnohostronske.
Hospodarstwo a infrastruktura
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]Hospodarstwo w Nuuku je bóle mnohostronske hač w mnohich druhich městnach Grönlandskeje. Wažne branše su zjawne zarjadnistwo, rybarstwo a posłužby. Łójenje rybow, wosebje krabow a hojenskich butow, hraje wulku rólu za lokalne hospodarstwo.
Wot 1979 maja w Nuuku lětanišćo, kotrež je so pak dołhi čas jenož za regionalne zwiski wužiwało. Po wutwarje w lěće 2024 móža lětanišćo nětko za direktne lěty do Europy a Sewjerneje Ameriki wužiwać, štož sčini město lěpje docpějomne.
Kultura a zajimawostki
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]W Nuuku nadeńdu so wšelake kulturne srjedźišća:
- Grönlandski narodny muzej a archiw (Nunatta Katersugaasivia Allagaateqarfialu), kotryž pokazuje archeologiske a historiske eksponaty.
- Wuměłstwowy muzej (Nuummi Eqqumiitsulianik Saqqummerssitivik) wobsteji wot 2005 a hospoduje na něhdźe 600 m wjacore sta mólbow, fotografijow, rysowankow kaž tež wulku zběrku tradicionelnych figurow.
- Kulturny centrum Katuaq je moderny dom za hudźbu, dźiwadło a zarjadowanja.
- Kalaaliaraq-wiki, hdźež poskićeja čerstwe žiwidła a tradicionalne produkty.
