K wobsahej skočić

Mnišonc (hora)

Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije
(ze strony „Mönchswalder Berg” sposrědkowane)
Mnišonc
Mönchswalder Berg
Rozhladnja na wjeršku
wysokosć 448 m
kraj Sakska, Němska
masiw Łužiske hory
kamjenizna granodiorit, dolerit
Mnišonc (hora) na karće Sakskeje
Mnišonc (hora) na karće Sakskeje
DEC
Wobdźěłać
p • d • w
51.11666666666714.416666666667

Mnišonc (tež Mnišonska hora; němsce Mönchswalder Berg) je 448 metrow[1] wysoka hora we Łužiskich horach. Wón namaka so w Budyskim wokrjesu w Sakskej, přibližnje tři kilometry sewjernje wot Wjelećina. Na wjeršku Mnišonca steji hórska chata z wuhladowej wěžu a wusyłanski sćežor firmy Deutsche Telekom.

Najstarše znate pomjenowanje hory běše Wetzkischer Wald abo tež Wilthener Berg (Wjelećanska hora). W lěće 1558 załožichu klóšter a pozdźišo tež wjes Mnišonc (Mönchswalde) a hórka poča so po njej mjenować Mnišonc, resp. Mönchswalder Berg. Němske mjeno wobsteji ze słowow Mönch (mnich), Wald (lěs) a Berg (hora), serbske mjeno wotwodźuje so potom tež wot słowa mnich.[2]

Južny a zapadny dźěl hory a tež wjeršk leži na teritoriju města Wjelećina, sewjerne skłoniny přisłušeja gmejnje Hornja Hórka (wjesne dźěle Hornja Hórka, Mnišonc a Debsecy) a wuchodny Budestečanskej gmejnje (wjesny dźěl Zahor) a městu Šěrachow-Korzym (měšćanski dźěl Bójswecy). Mnišonc přisłuša němskemu dźělej Łužiskich horow a jich mesogeochorje Sewjerne hornjołužiske hory.[3] Na zapadźe na Mnišonc nawjazuje Adlerberg (434 m) a na wuchodźe Słónčna hora (384 m). Geologisku podłohu twori dwubłyšćinkaty granodiorit a žiłka dolerita.[4] Najrozšěrjeniši pódowy typ je bruna póda a dale tež wustupuje pseudoglej a glej hač koluvisol.[5] Na sewjerozapadnej skłoninje žórli Mnišonska rěčka, pola južne skłoniny běži Butřanka a pola wuchodnej Sprjewja. Cyła hórka słuša k přitočnišću Łobja a Sewjerneho morja. Přewažny dźěl hory je zalěsnjeny lisćowym hač měšanym lěsom. Mnišonc leži w krajinoškitnej kónčinje Hornjołužiske hory.

Wuhladna wěža a hórska bawda

[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]

W lěće 1884 załoži so Budyske hórske towarstwo w Sprjewinym dole (Bautzener Gebirgsverein im Spreetal), kotrež započa wuhladnicu a hórsku bawdu twarić. Zakładny kamjeń twara połožichu 1. meje 1884 a swjatočnje 23. septembra 1885 wotewrěchu. Wuhladna wěža je 23 metrow wysoka a 104 schodow na nju wjedźe. W 80. lětach 20. lětstotka dyrbješe so rozpadana wuhladna wěža zawrěć, w lěće 1995 pak přeńdźe cyłkowne saněrowanje a so znowa wotewrě. Hórska bawda je w šwicarskim stilu natwarjena.[6]

Najlěpši rozhlad ma wopytowar wot wuhladoweje wěže. Wot tam su Łysa, Jedlová, Motydłowska wyšina, Wulki Pichow a Sokolnik kaž tež Hamorska milinarnja widźeć. Při dobrym wjedrje móžeš w dalinje tež Kyrkonoše z wjerškom Sněžki, Jizerske horiny, Jěšćed a někotre wjerški Sakskeje Šwicy spóznać.

  1. ↑ Digitale Topographische Karte Sachsen 1 : 10 000 (němsce) Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen. Wotwołane dnja 30. awgusta 2025.
  2. ↑ Theodor Schütze: Um Bautzen und Schirgiswalde (= Werte der deutschen Heimat. Zwjazk 12). 1. nakład. Akademie Verlag, Berlin 1967.
  3. ↑ FDZ Naturräume in Sachsen (němsce) IÖR-Forschungsdatenzentrum. Wotwołane dnja 23. awgusta 2025.
  4. ↑ Geologische Karte Sachsen 1 : 50 000 (němsce) Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen. Wotwołane dnja 22. awgusta 2025.
  5. ↑ Bodenkarte Sachsen 1 : 50 000 (němsce) Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen. Wotwołane dnja 22. awgusta 2025.
  6. ↑ Der Aussichtsturm auf dem Mönchswalder Berg (němsce) Wotwołane dnja 23. awgusta 2025.
  • Theodor Schütze: Um Bautzen und Schirgiswalde (= Werte der deutschen Heimat. Zwjazk 12). 1. nakład. Akademie Verlag, Berlin 1967.
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije