K wobsahej skočić

Drama

Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije
Konwencionelne komedijowe a tragedijowe dźiwadłowe maski

Drama (z grjek. dráma (δράμα) "jednanje") je pódla epiki a lyriki jedna z třoch zakładnych literarnych družinow (analogisce rěka so tež dramatika), ale tež jednotliwe twórby rěka drama. Drama je dźiwadło z tekstowym zakładom, kiž rozdźěł k improwizowanemu dźiwadłu.

Hłownje přiznamjenja dramy po Aristotelesu je předstajenje jednanja w dialogach. Z tym rozeznawaše so wot antikskeho powědaceho eposa - w nowšim času wosebje wot romana. W modernym zrozumjenju su dramy za to spisane, zo bychu je dźiwadźelnicy w dźiwadle předstajili. Husto su tohodla pódla dialogowych tekstow hnydomne přikazy za hrajerjow pódla, wot 19. lětstotka tež za režisera. Čitanska drama je wosebita forma dramy, kajkaž so w prěnim rjedźe njepředstaji, ale dyrbi so jako roman čitać.

Jednanje dramy je husto do aktow dźělene, kaž su sam zaso do scenow abo wustupow dźělene. Klasiska francoska drama (Racine, Corneille) dźěli so do pjeć aktow. Italska, kruće z operu zwjazana tradicija (Metastasio) ma časćišo jenož tři. Forma z jednym aktom je wušła z mjezyhrow mjez aktami dramow z třomi abo pjeć aktami.

Europska drama nasta w času grjekskeje antiki w 5. lětstotku př. Chr. w Athenje: Aischylos, Sophokles a Euripides běchu najwažniši basnicy tragedije. Aristoteles je w na to slědowacym lětstotku w swojej poetice dramu do tragedije a pozdźišo nastateje komedije dźělił.

Hakle wot renesance je so antiska drama dale wuwiwała. Starše dramy su zwjetša w linkowej formje, w nowšim času ma proza přewahu w rěčanych dźělach. Zo so drama rěči, njeje samozrozumliwe. Opera wot něhdźe 1600 je so zrozumiła jako wozrodźenje klasiskeje grjekskeje dramy.

  • Bernhard Asmuth: Einführung in die Dramenanalyse. 6. nakład. Stuttgart 2004
  • Hans-Dieter Gelfert: Wie interpretiert man ein Drama? Ditzingen 2002
  • Georg Hensel: Spielplan. Der Schauspielführer von der Antike bis zur Gegenwart. Frankfurt 1986
  • Manfred Pfister: Das Drama. 11. nakład. München 2001
  • Peter Szondi: Theorie des modernen Dramas (1880–1950). W: Ders.: Schriften I. Frankfurt a.M. ³1989, s. 9-148.
  • Ernst Grohotolsky: Ästhetik der Negation – Tendenzen des deutschen Gegenwartsdramas. Versuch über die Aktualität der „Ästhetischen Theorie“ Theodor W. Adornos. Königstein/Ts. 1984.
  • Franz-Josef Deiters: Drama im Augenblick seines Sturzes. Zur Allegorisierung des Dramas in der Moderne. Versuche zu einer Konstitutionstheorie. Erich Schmidt Verlag, Berlin 1999.
  • Hubert Zapf: Das Drama in der abstrakten Gesellschaft. Zur Theorie und Struktur des modernen englischen Dramas. Max Niemeyer Verlag, Tübingen 1988.
  • Shieh, Shu-Mei: Kleinbürgerin und Kleinbürger im Drama um die Jahrhundertwende: Studie zu den Dramen männlicher und weiblicher Autoren. 2002. (syćowa wersija)
  • Gustav Freytag: Die Technik des Dramas. Hirzel, Leipzig 1863, Neudruck Reclam, Stuttgart 1983, ISBN 3-15-007922-5.
  • Hans-Thies Lehmann: "Postdramatisches Theater", nakładnistwo awtorow, 1999, wopisuje wotdźělenje dźiwadła wot dramy!
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije