Wšědna dychnička

Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije
Dźi do: Nawigacija, Pytać
Wšědna dychnička
Armeria maritima (plants).jpg
Wšědna dychnička (Armeria maritima)
systematika
Domena Eukaryoty
Swět Rostlinstwo
  Eudikotyledony
Jadrowe eudikotyledony
porjad: (Caryophyllales)
swójba: Dychničkowe rostliny (Plumbaginaceae)
ród: Dychnička[1][2] (Armeria)
družina: Wšědna dychnička
wědomostne mjeno
Armeria maritima
(P. Mill.) Willd.
Wobdźěłać
p  d  w
Information icon.svg

Wšědna dychnička (Armeria maritima) je rostlina ze swójby dychničkowych rostlinow (Plumbaginaceae). Dalše serbske mjeno je suchi nalik.

Wopis[wobdźěłać]

Wšědna dychnička je na formy bohate trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 5 hač 50 cm. Wona rosće w hustych polstrach.

Łopjena[wobdźěłać]

Ćmowozelene łopjena su lancetojte abo šwižnje linealne, docpěja šěrokosć wot 3mm, su tołstojte a maja 1 abo 3 paralelnje přeběžace nerwy. Wone wutworja hustu rozetu.

Kćenja[wobdźěłać]

Kćěje wot meje hač nowembra (septembra). Kćenja su róžojta a na spódku zarosćene. Kwětnistwo je hłójčkojte a steja na maksimalnje 30 cm dołhim, bjezłopjenatym stołpiku. Hłójčka je kulowata a docpěje šěrokosć wot hač 3 cm. Róžojta króna je likojta.

Stejnišćo[wobdźěłać]

Rosće na přibrjóžnych a selowych łukach pobrjoha, na kromach ze selu trusanych dróhow, na dźěratych pěskowych suchich trawnikach nutřkowneho kraja. Ma radšo małkowapnite pódy.

Rozšěrjenje[wobdźěłać]

Rostlina je w pobrjóžnym rumje Europy rozšěrjena.

Systematika[wobdźěłać]

Družina je jara mnohotwarna a mjeztym zo rozdźěluja wšědnu dychničku do wjacorych poddružinow, kotrež zdźěla prjedy jako samostatne družiny płaćachu:

  • (A. maritima subsp. maritima): wobsedźi relatiwnje krótke zwonkowne přikrywne łopješka, kotrež docpěja dołhosć wot jenož něhdźe 10 mm, su krótko kónčkojte abo tupe a krótše hač znutřkowne a su na zadnim boku zelene. Jich łopjena docpěja šěrokosć wot jenož 1 hač 1,5 mm, su njejasnje jednonerwne, mjasne a často mikawčkate. Kćenjowy stołpik je často tróšku mjasny. Kćenjowe hłójčki docpěja přeměr wot 15 hač do 20 mm.
  • (A. maritima subsp. elongata): wobsedźi wjetše zwonkowne přikrywne łopješka hač subsp. maritima, tute su 10 hač 25 mm dołhe, lancetojte a dołho kónčkojte. Kćenjowe hłójčki docpěja přeměr wot 18 hač do 25 mm. Wótre łopjena su 5 hač 12 cm dołhe a 2 hač 3 mm šěroke a jednonerwne. Kćenjowy stołpik je stajnje njekosmaty.

Dalše poddružiny su sćěhowace:

  • (A. maritima subsp. halleri)
  • Ćěmna dychnička (A. maritima subsp. purpurea)
  • A. maritima subsp. serpentini
  • A. maritima subsp. bottendorfensis
  • A. maritima subsp. hornburgensis

Nóžki[wobdźěłać]

  1. Pawoł Völkel: Prawopisny słownik hornjoserbskeje rěče. Hornjoserbsko-němski słownik. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 2005, ISBN 3-7420-1920-1, str. 108.
  2. W internetowym słowniku: Grasnelke

Žórła[wobdźěłać]

  • Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 40 (něm.)
  • Steinbachs Großer Pflanzenführer, ISBN 978-3-8001-7567-3, strona 76 (něm.)
  • Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.
  • Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
  • Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
  • Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

Eksterne wotkazy[wobdźěłać]

Commons
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije