Lisćowcowy jemjel

Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije
Dźi do: Nawigacija, Pytać
Lisćowcowy jemjel
Illustration Viscum album0.jpg
Lisćowcowy jemjel (Viscum album) na brězy
systematika
Domena Eukaryoty
Swět Rostlinstwo
  Eudikotyledony
Jadrowe eudikotyledony
porjad: (Santalales)
swójba: Sandelowe rostliny (Santalaceae)
ród: Jemjel[1][2] (Viscum)
družina: Lisćowcowy jemjel
wědomostne mjeno
Viscum album
L.
Wobdźěłać
p  d  w
Information icon.svg
Jědojta družina

Lisćowcowy jemjel (Viscum album) je rostlina ze swójby sandelowych rostlinow (Santalaceae). Dalše serbske mjena su ptači lěp[1][2][3], lěpikowe zelo, lěpa, jemlina, jemjelina[2] a jemjelnja[2]. Jeho płód je lěpjowka[4].

Po někotrych žórłach so swójskej swójbje jemjelowych rostlinow (Viscaceae) přirjaduje.

Wopis[wobdźěłać]

Lisćowcowy jemjel je kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot 20 hač 50 cm. Rostlina je na štomach rosćeny połpřižiwnik, při čimž rostlina je pak muska pak žónska.

Hałuzy su wjacekróć widličkojće rozhałuzowane.

Łopjena[wobdźěłać]

Łopjena su měnjate, lancetojte abo lancetojće-łopatkojte, kožane a přecozelene.

Kćenja[wobdźěłać]

Kćěje wot februara hač do apryla. Njenahladne kćenja steja po třoch hač po pjećoch w promješkach.

Płody[wobdźěłać]

Płody su błyšćace běłe abo žołtojte a docpěwaja wulkosć wot hač do 1 cm.

Stejnišćo[wobdźěłać]

Rosće na lisćowych štomach, předewšěm na topołach, wjerbach a jabłučinach, ale tež na běłych jědlach a chójnach. Při tym cyca wodu a žiwne sele z žiwićelskych rostlinow, mjeztym wuhlikowe hydraty sam twori.

Rozšěrjenje[wobdźěłać]

Rostlina je w južnej Skandinawiskej srjedźnej a južnej Europje rozšěrjena.

Maćizny[wobdźěłać]

Rostlina wobsahuje jědojte lektiny a wiskotoksiny.

Poddružiny[wobdźěłać]

Po wjazanju na rozdźělne žiwićelowe štomowe družiny so znutřka družiny Viscum album wjacore poddružiny abo "žiwićelowe rasy" rozeznawaja:

  • Viscum album subsp. album; synonym Viscum album - na lisćowych štomach
  • Viscum album subsp. abietis; synonym Viscum abietis - na běłych jědlach
  • Viscum album subsp. austriacum; synonym Viscum laxum - na chójnach
  • W lěće 2002 bu z Kretiskim jemjelom (Viscum album subsp. creticum) dalša poddružina wopisana, kotraž jako endemit jenož na kupje Kreta wustupuje a tam na (Pinus halepensis subsp. brutia) jako přižiwnik je žiwa.[5]

Prjedy při składnosći jako poddružinu (Viscum album subsp. coloratum) wjedźena korejski abo japanski jemjel so přećiwo tomu dźensa jako swójska družina (Viscum coloratum) wobhlada.[6] Při někotrych awtorach eksistuje aziska poddružina Viscum album subsp. meridianum (Danser) D.G.Long [7]

Nóžki[wobdźěłać]

  1. 1,0 1,1 Pawoł Völkel: Prawopisny słownik hornjoserbskeje rěče. Hornjoserbsko-němski słownik. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 2005, ISBN 3-7420-1920-1, str. 178.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 W internetowym słowniku: Mistel
  3. Jurij Kral: Serbsko-němski słownik hornjołužiskeje serbskeje rěče, Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 2003, ISBN 3-7420-0313-5, str. 205, pod hesłom lěṕ.
  4. Jurij Kral: Serbsko-němski słownik hornjołužiskeje serbskeje rěče, Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 2003, ISBN 3-7420-0313-5, str. 205.
  5. N. Böhling u. a.: Notes on the Cretan mistletoe, Viscum album subsp. creticum subsp. nova (Loranthaceae/Viscaceae). In: Israel Journal of Plant Sciences 50 (Supplement, 2002), S77–S84.
  6. Viscum coloratum w "Flora of China"
  7. Viscum album Linnaeus subsp. meridianum (Danser) D. G. Long w "Flora of China".

Žórła[wobdźěłać]

  • Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 472 (něm.)
  • Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 262 (něm.)
  • Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.
  • Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
  • Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
  • Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

Eksterne wotkazy[wobdźěłać]

Commons
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije