Kopytnik
 |
|
| Kopytnik (Tussilago farfara) | |
| systematika | |
|---|---|
| Domena | Eukaryoty |
| Swět | Rostlinstwo |
| porjad: | (Asterales) |
| swójba: | Zestajenkowe rostliny (Asteraceae) |
| podswójba: | (Asteroideae) |
| tribus: | Senecioneae |
| ród: | Kopytnik[1][2](Tussilago) |
| družina: | Kopytnik[1][2] |
| wědomostne mjeno | |
| Tussilago farfara | |
| L. | |
Kopytnik[1][2] (Tussilago farfara) je jenička družina roda Tussilago ze swójby zestajenkow (Asteraceae).
Wobsah |
[wobdźěłać] Wopis
Kopytnik je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć 25 (7-30) cm.
[wobdźěłać] Łopjena
Łopjena steja na spódku, su jasnje stołpikowe, kulojte z wutrobojtu buchtu, na kromje hrube, mjeztym zo cuńšo zubate, na hornim boku słabje kosmate, na delnim boku husto běłopjelsćojte abo šěropjelsćojte. Wone docpěja šěrokosć wot 10 hač do 30 cm. Jich zubki njesu čornojte kónčki.
[wobdźěłać] Kćenja
Wón kćěje wot (februara) měrca hač do apryla.
Kćenjowe stołpiki so pokazuja před łopjenami, su njehałuzate, husto kaž pawčina abo běłopjelsćojće kosmate, na delnim dźělu huste, na hornim dźělu kiwkate, z lancetojtymi, čerwjenojtymi šupiznołopješkami.
Kćenja su žołte. Kćenjowe hłójčki steja po jednu na kóncach pjelsćojtych stołpikow a docpěja šěrokosć mjezy 30 a 40 mm. Korbik wobsteji z hač do 300 jazyčkowych kćenjow, znutřka z hač do 40 rołkowych kćenjow a docpěje šěrokosć wot 2 hač do 2,5 (3) cm. Jazyčkowe kćenja su linealne, docpěja dołhosć wot 14 mm, su mnoholičbne a kaž rołkowe kćenja su žołte. Za čas kćěwa njenjese zelene łopjena. Přikrywne łopješka su jednorynkale.
Kćenja so wot muchow a pčołkow wopróšeja.
[wobdźěłać] Płody
Płód ma dołhi, židźany kosmokeluch.
Płody wětřik rozduwa.
[wobdźěłać] Stejnišćo
Wón rosće na brjohach, na pućowych kromach, na nadróžnych kromach, na prózdnych rolach, na włóžnych rolach, na smjećišćach a w šćerkownjach. Ma radšo bóle mjeńše wotewrjene, zwjetša wapnite pódy.
[wobdźěłać] Rozšěrjenje
Kopytnik je w nimale cyłej Europje, sewjernej Aziji a sewjernej Africe rozšěrjeny.
[wobdźěłać] Maćizny
Rostlina wobsahuje slinowe maćizny, kotrež kašel a dybawosć wolóžuja. Ale dźiwje rostlina jědojte pyrolicidinowe alkaloidy wobsahuja. Tohodla so w hojerstwje zwjetša bjezalkaloidowe wuplahowanki wužiwaja.
[wobdźěłać] Podobne družiny
Podobny ród je dźewjaz[3][4], dźewjer[3] Petasites (němsce Pestwurz). Jich łopjenowe zubki njenjesu čornojte kónčki.
- Petasites hybridus
- Petasites albus ma łopjena, kotrež su na delnim boku kiwkaće běłopjelsćojte. Rosće w srjedźnych horach, předalpach a Alpach.
- Petasites paradoxus ma łopjena, kotrež su na delnim boku husto běłopjelsćojte, 3-róžate hač do wutrobojte. Rosće we předalpskim kraju a Alpach.
[wobdźěłać] Wobrazy
-
Rostlina z kćenjemi
-
Ilustracija
-
Nutřkowne kćenja
-
Dwě łopjenje
[wobdźěłać] Nóžki
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Prawopisny słownik, Hornjoserbski słownik, ISBN 3-7420-1920-1, strona 210
- ↑ 2,0 2,1 2,2 W internetowym słowniku: Huflattich
- ↑ 3,0 3,1 Prawopisny słownik, Hornjoserbski słownik, ISBN 3-7420-1920-1, strona 110
- ↑ W internetowym słowniku: Pestwurz
[wobdźěłać] Žórła
- GU Maxi-Kompaß Blumen, ISBN 3-7742-3852-9, strona 75 (něm.)
- GU Naturführer Blumen, ISBN 3-7742-1507-3, stronje 82-83 (něm.)
- Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 172 (něm.)
- Seidel/Eisenreich: BLV Bestimmungsbuch Blütenpflanzen, ISBN 3-405-13557-5, stronje 52-53 (něm.)
- Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 292 (něm.)
- Steinbachs Großer Pflanzenführer, ISBN 978-3-8001-7567-3, strona 180 (něm.)
- Kral, Jurij: Serbsko-němski słownik hornjołužiskeje rěče. Maćica serbska, Budyšin (1927)
- Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
- Völkel, Pawoł: Hornjoserbsko-němski słownik, Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin (1981)
[wobdźěłać] Eksterne wotkazy
Kopytnik. W: FloraWeb.de. (něm.)
- Ród pěi GRIN. (jendź.)
