Jabłučina
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije
 |
Tutón nastawk z temu štom je po hesle na druhi nastawk podobny. Druhe hesło Jabłuko ma temu płód. |
|---|
 |
|
| (Malus florentina), štom | |
| systematika | |
|---|---|
| Domena | Eukarioty |
| Swět | Rostlinstwo |
| klasa: | Rosopsida |
| podklasa: | (Rosidae) |
| porjad: | (Rosales) |
| swójba: | Róžowe rostliny (Rosaceae) |
| podtribus: | Jadrješkosadowe rostliny (Pyrinae) |
| ród: | Jabłučina[1][2][3] |
| wědomostne mjeno | |
| Malus | |
| Mill. | |
Jabłučina[1][2][3] (tež jabłoń[1][2][3], Malus) je ród ze swójby róžow. Ród wobsahuje něhdźe 40 hač do 55 družinow lisćomjetacych štomow a kerkow z lěsow a husćinow sewjerneje měrneje cony w Europje, Aziji a sewjernej Americe, z kotrychž tež wulka ličba je na často ćežko so rozeznawacych hybridow nastawała.
Najwažniše družiny:
- dźiwja jabłučina (Malus sylvestris)
- zahrodna jabłučina (Malus x domestica)
Swětodaloko z wotstawkom najznaćiše a hospodarsce jara wuznamna družina je kultiwowana jabłučina (Malus × domestica). Nimo toho buchu někotre z wuchodneje Azije pochadźane družiny z jenož něhdźe wišničkowulkimi płodami, kaž na při. Japanska jabłučina (Malus floribunda), wišnjojta jabłučina (Malus baccata) a Malus × zumi w měrnych klimowych regionach kaž pyšne kerki a štomy nasadźane. Nic zaměnjować z jabłučinami su nic bliže přiwuzne granatowcy (Punica granatum).
 Kćenje jabłučiny |
 Płody jabłučinow, jabłuka |
 Jabłuki sorty "Idared" na štomje |
[wobdźěłać] Družiny
Ród wobsahuje něhdźe 40 hač do 55 družinow a někotre hybridy.
- Malus aldenhamensis
- Malus angustifolia, južna dźiwja jabłučina (USA)
- Malus × arnoldiana (M. baccata × M. floribunda)
- Malus × atrosanguineum (M. halliana × M. sieboldii)
- Malus baccata, Kirschapfel, auch Sibirischer Wildapfel oder Beerenapfel genannt (Ostasien)
- Malus bracteata (USA)
- Malus brevipes (Azija)
- Malus coronaria, Süßer Wildapfel (wuchodna sewjerna Amerika)
- Malus dasyphylia – móžny prjedownik kulturneje jabłučiny
- Malus × domestica, Kulturna jabłučina (pochad leži w Eurazije.)
- Malus florentina, Italska jabłučina (Italska)
- Malus floribunda, Japanska jabłučina, auch Korallenapfel genannt, (Japanska)
- Malus formosana (Taiwan)
- Malus fusca, Oregon-Wildapfel (sewjerozapadna sewjeroamerika)
- Malus glabrata (USA)
- Malus glaucescens (sewjerna Amerika)
- Malus halliana, Halls Apfel (Japanska, China)
- Malus hilleri
- Malus honanensis (China)
- Malus hupehensis, Teeapfel oder Chinesischer Wildapfel (China)
- Malus ioensis, Savannen- oder Prärie-Wildapfel (zapadna sewjeroamerika)
- Malus kansuensis (zapadna China)
- Malus lancifolia (USA)
- Malus × magdeburgensis (Němska)
- Malus mandschurica (var. baccata) (Wuchodna Azija)
- Malus melliana (China)
- Malus niedzwetskyana (Centralna Azija)
- Malus platycarpa (USA)
- Malus praecox – móžny prjedownik kulturneje jabłučiny
- Malus prattii (južnozapadna China)
- Malus prunifolia (China)
- Malus pumila (var. niedzwetskyana) (zapadna Azija a wuchodna Europa)
- Malus × purpurea, Purpurapfel (M. atrosanguinea × M. niedzwetskyana)
- Malus rockii (južnozapadna China)
- Malus sargentii (Syn.: M. toringo ssp. sargentii) (Japanska)
- Malus sieboldii (Syn.: M. toringo) (wuchodna Azija, Japanska)
- Malus × scheideckeri
- Malus sikkimensis (Himalaya)
- Malus sieversii, Aziska dźiwa jabłučina – jedna prawdźepodobnych pochadnych formow kulturneje jabłučiny (Kazachstan)
- Malus × soulardi
- Malus spectabilis, Chinska jabłučina (Azija, najskerje China)
- Malus sublobata
- Malus sylvestris, dźiwja jabłučina – jedna prawdźepodobnych pochadnych formow kulturneje jabłučiny (zapadna Azija a Europa)
- Malus toringo
- Malus toringoides (zapadna China)
- Malus transitoria (sewjerozapadna China)
- Malus trilobata (Kleinasien: Grjekska, Syriska, Libanon, Israel)
- Malus tschonoskii, Wollapfel (Japanska)
- Malus yunnanensis (južnozapadna China)
- Malus × zumi, wozdobna jabłučina: Žana dźiwa forma njeznata. Eksistuja wjace sortow, zdźěla z krejčerwjenymi łopjenami.
Eksistuja tež rodowe křižowanki znutřka podtribusa Pyrinae, na při. Sorbus × Malus a samo trójne křižowanki: (Cydonia × Pyrus) × Malus.
[wobdźěłać] Terminusy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Prawopisny słownik, Hornjoserbski słownik, ISBN 3-7420-1920-1, strona 174
- ↑ 2,0 2,1 2,2 W internetowym słowniku: Apfel
- ↑ 3,0 3,1 3,2 W internetowym słowniku: Apfelbaum
- Němsko-hornjoserbski słownik, strona 101 (wobě formje), ISBN 3-7420-0406-9
- Słownik Němsko-hornjoserbki, strona 55 (jenož jabłučina)
