Wulka bónčawa
Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije
 |
|
| Wulka bónčawa (Nymphaea alba) |
|
| systematika | |
|---|---|
| Domena | Eukarioty |
| Swět | Rostlinstwo |
| klasa: | (Magnoliopsida) |
| podklasa: | (Nymphaeidae) |
| porjad: | (Nymphaeales) |
| swójba: | Bónčawowe rostliny (Nymphaeaceae) |
| ród: | Bónčawa (Nymphaea) |
| družina: | Wulka bónčawa |
| wědomostne mjeno | |
| Nymphaea alba | |
| Linnaeus | |
Wulka bónčawa abo běła bónčawa (Nymphaea alba) je rostlina ze swójby bónčawow. Dalše ludowe mjena za bónčawu su wódna knježička, hatna knježička, wódna lilija, wódna kanka, hatna lilija a hatna husyčka.
Wobsah |
[wobdźěłać] Wopis
Wulka bónčawa je wódna rostlina, kotraž maja hač do 3 m dołho stołpikate, na wodźe płuwace łopjena.
Łopjena su wulke, kulojte, na spódku hłuboko zarězowane a maja přeměr wot 10 hač 30 cm. Łopjenate nerwy su hač do kromy 2- abo 3 razy widłaće dźělene z prěčnymi nerwami.
Pjenk je tołsty a łazacy.
Wona kćěje wot meje hač do awgusta. Kćenja płuwaja a su wulke, kotrež docpěwaja přeměr wot 10 hač 12 cm. 10 hač 25, maksimalnje 30 krónowych łopješkow su podołhojte, přeco běłe a tak dołhe kaž keluškowe łopješka abo dlejše. 4 hač do 5 keluškowych łopjenow je hrube, zelene abo brunojte a podołhojte. Kćenja móže wobsahuje hač do 125 žołtych próškowych łopješkow. Płódnik je kulojty a ma płony plěšk z 12 hač do 20 plěškowymi promjenjemi. Kćenja so jenož wodnjo puknu.
Płód je krušwojta tobołka, kotrež maja horjeka radialnje rozrjadowane plěški.
Rostlina ma z 3 m najdlejše łopjenowe a kćenjowe stołpiki z domjaceje flory.
[wobdźěłać] Stejnišćo
Wona rosće we małowutkatych abo wutkatych, stejacych abo pomału běžacych wodach, a to w hatach, starych wodach a měrnych jězorach.
[wobdźěłać] Rozšěrjenje
Wulka bónčawa je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.
[wobdźěłać] Podobnej družinje
- Mała bónčawa Nymphaea candida ma kćenja z přeměrom mjezy 6 a 8 cm a rosće w małowapnych wodach w srjedźnej, wuchodnej a sewjernej Europje. Kćenjowe łopjena su krótše hač keluchowe łopjena. Kćenjowy spódk je słabje 4hranity. Plěškowa tačel je jasnje konkawna a ma 6 hač do 12 płěškowych promjenjow.
- Nymphaea tetragona rosće w sewjerowuchodnej Europje. Kćenjowy spódk je jasnje štyrihranity. Keluchowe łopjena zwostawaneju hač do zrałosće płoda. Płuwace łopjena su podołhojte a dosahuja šěrokosć wot 8 cm.
[wobdźěłać] Wobraza
 Wulke bónčawy |
 ilustracija (Otto Wilhelm Thomé, 1885) |
[wobdźěłać] Žórła
- GU Maxi-Kompaß Blumen, ISBN 3-7742-3852-9, strona 170 (něm.)
- GU Naturführer Blumen, ISBN 3-7742-1507-3, strona 170 (něm.)
- Seidel/Eisenreich: BLV Bestimmungsbuch Blütenpflanzen, ISBN 3-405-13557-5, stronje 64-65 (něm.)
- Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 40 (něm.)
- Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 172 (něm.)
- Kral, Jurij: Serbsko-němski słownik hornjołužiskeje rěče. Maćica serbska, Budyšin (1927)
- Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
- Völkel, Pawoł: Hornjoserbsko-němski słownik, Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin (1981)
