Čerwjeny malenowc

Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije
Dźi do: Nawigacija, Pytać
Čerwjeny malenowc
Rubus-idaeus.JPG
Čerwjeny malenowc (Rubus idaeus)
systematika
Domena Eukaryoty
Swět Rostlinstwo
  Rosidy
Eurosidy I
porjad: (Rosales)
swójba: Róžowe rostliny (Rosaceae)
podswójba: (Rosoideae)
ród: Ćernjowc[1][2] (Rubus)
družina: Čerwjeny malenowc
wědomostne mjeno
Rubus idaeus
L.
Wobdźěłać
p  d  w
Information icon.svg

Čerwjeny malenowc (Rubus idaeus) je kerk ze swójby róžowych rostlinow. Płód so malena[3][4] mjenuje.

Ilustracija, Otto Wilhelm Thomé (1885)

Wopis[wobdźěłać]

Čerwjeny malenowc je w lěće zeleny, zrunany kerk, kotryž docpěje wysokosć wot 0,6 hač 2 m.

Stołpik je dwulětny, wodrjewjowacy, na spočatku módrje zwobručowany a njese čerwjene ćernje z dołhosću wot 2 mm.

Jeho wurostki su hładke, kałate a čerwjenojće-brune.

Łopjena[wobdźěłać]

Łopjena su tři-ličbnje hač sydom-ličbnje pjerite. Łopješka su rězane, swětło-zelene, na delnim boku běłopjelsćojte a hornim boku swětło-zelene a docpěja dołhosć wot 10 cm. Pódlanske łopješka su nitkojte.

Kćenja[wobdźěłać]

Kćěje wot meje hač junija. Nygace kćenja docpěja wulkosć wot něhdźe 1 cm a steja na bóčnych wurostkach lońšich wurostkow. Krónowe łopješka su běłe, wusko-jejkojte a docpěja dołhosć wot 5 mm a zahe wotpadaja. Keluškowe łopješka su po času kćěwa wróćo zhibnjene.

Płody[wobdźěłać]

Čerwjeny kompleksny kamjentny płód je po žnach znutřka dudławy a wobsteji z wjele płodźikow. Jara aromatiske płody su čerwjene, rědko běłe abo žołtojte a stejachu jako dźiwy sad hižo na jědźnej cedli ludźi za čas kamjentneje doby. Zrały płód so wot kćenjoweje wóski pušća. Płody buchu wot zwěrjatow, předewšěm wot ptačkow rozšěrjena.

Pokiw[wobdźěłać]

W zahrodach rostu dźensa nimo kulturowych sortow čerwjeneho malenowca ameriske družiny malenowca.

Stejnišćo[wobdźěłać]

Rosće na lěsnych swětlinach, lěsnych pućach, skalnych walankowych polach a składźišćach za drjewo. Preferuje włóžne, wutkate pódy.

Rozšěrjenje[wobdźěłać]

Rostlina je cirkumpolarnje, w cyłej Europje, w juhu jenož w horinach, w Aziji a Sewjernej Americe rozšěrjena.

Wužiwanje[wobdźěłać]

Někotre maleny

Płody so njewarjene jědźa, abo za zhotowjenje marmeladow wužiwaja. Wone wobsahuja witamin C, citronowu kisalinu, cokor a pektiny.

Z łopjenow so móže hojenski čaj zhotować.

Nóžki[wobdźěłać]

  1. Pawoł Völkel: Prawopisny słownik hornjoserbskeje rěče. Hornjoserbsko-němski słownik. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 2005, ISBN 3-7420-1920-1, str. 74.
  2. W internetowym słowniku: Brombeerstrauch
  3. Pawoł Völkel: Prawopisny słownik hornjoserbskeje rěče. Hornjoserbsko-němski słownik. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 2005, ISBN 3-7420-1920-1, str. 247.
  4. W internetowym słowniku: Himbeere

Žórła[wobdźěłać]

  • Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 833 (něm.)
  • Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 452 (něm.)
  • Schütt, Schuck, Stimm: Lexikon der Baum- und Straucharten. ISBN 978-3-86820-123-9, stronje 452-453 (něm.)
  • Seidel/Eisenreich: BLV Bestimmungsbuch Blütenpflanzen, ISBN 3-405-13557-5, strona 86 (něm.)
  • Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 410 (něm.)
  • Strasburger, E. et al.: Lehrbuch der Botanik für Hochschulen. 35. Auflage, Spektrum Akademischer Verlag, Heidleberg, Berlin (2002) (něm.)
  • Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České reubliky. Academia, Praha (2002)
  • Rothmaler, W. et al.: Exkursionsflora von Deutschland, Band 1-4, Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg, Berlin (2002)

Eksterne wotkazy[wobdźěłać]

« Čerwjeny malenowc » w druhich wikimediskich projektach :

Z Wikipedije, swobodneje encyklopedije